Дар робита ба Рўзи байналмиллалии ҳифзи меҳнат

Ҳамасола 28 апрел ҳамчун Рўзи байналмиллалии ҳифзи меҳнат қайд карда мешавад.

Ҳуқуқ ба ҳифзи меҳнат ба ҳамаи кормандон новобаста аз синну сол дахл дорад. Тибқи маълумоти Созмони Байналмилалии Меҳнат (СБМ) шумораи кормандони ҷавон (синну соли аз 15-сола то 24-сола) айни ҳол дар ҷаҳон 541 миллион нафарро ташкил медиҳад, ки беш аз 15 фоизи шумораи умумии коргаронро ташкил медиҳад. Боиси таассуф аст, ки 40 фоизи осебдидагони ҳодисаҳои нохуш дар истеҳсолотро ҷавонони то 25-сола ташкил мекунанд.

Тибқи стандартҳои байналмилалӣ кўдакон ҳуқуқ доранд, ки аз ҳамаи шаклҳои бадтарини меҳнати кўдакон ҳифз карда шаванд.

Айни ҳол дар љаҳон 152 миллион кӯдак ба шуғл фаро гирифта шуда, 73 миллион нафари онҳо ба корҳои хатарнок машғуланд, ки ин метавонад ба саломатӣ ва бехатарии онҳо таҳдид намояд.

Тибқи қонунгузории Ҷумхурии Точикистон кўдакон аз синни 15-солагӣ ба мехнат ҳуқуқ доранд. Кафолатҳои ҳуқуқи кўдак ба меҳнат дар Конститутсияи Ҷумҳурии Тољикистон муқарар карда шудаанд. Аз ҷумла, дар моддаи 35 омадааст, ки ҳар кас ба меҳнат, интихоби касбу кор, ҳифзи меҳнат ва ҳимояи иҷтимоӣ ҳангоми бекорӣ ҳуқуқ дорад. Ҳамзамон Конститутсия муқарар намудааст, ки дар корҳои вазнин, зеризаминӣ ва шароити меҳнаташон зарарнок истифодаи меҳнати кўдакон манъ аст.

Санади муҳими байналмиллалӣ дар ин самт Конвенсияи СММ дар бораи ҳуқуқҳои кўдак мебошад, ки Тољикистон онро соли 1993 ба тасвиб расонида, љиҳати иљрои он Ҳукумати ҷумҳурӣ пайваста чораандешӣ менамояд. Конвенсияи мазкур муқаррар намудааст, ки ҳар як давлати иштирокчӣ вазифадор аст, ки барои ҳифзи ҳуқуқи кўдак аз истисмори иқтисодӣ, аз иљрои корҳое, ки ба саломатӣ, инкишофи љисмонӣ, ақлонӣ, маънавӣ ва ахлоқии кӯдак зарар мерасонад ё садди роҳи таҳсилоти ў мешавад, бояд чораҳои зарурии дахлдор андешад.

Ҳамчунин Ҷумҳурии Тоҷикистон Конвенсияи Созмони Байналмилалии Меҳнат (СБМ) №182 «Оиди манъ ва аз байн бурдани шаклҳои бадтарини меҳнати кўдакон” ва Тавсияи СБМ №190 «Оид ба манъ намудан ва андешидани чораҳои зарурӣ љиҳати нест намудани шаклҳои бадтарини меҳнати ноболиғон», Конвенсияи СБМ №138 «Оид ба ҳадди ақалли синну сол барои қабул ба кор»-ро қабул намудааст ва меъёрҳои муқаррарнамудаи ин санадҳо зимни батанзимдарории муносибатҳои меҳнатии кўдакон ба эътибор гирифта мешаванд.

Ҳуқуқи кўдак дар муносибатҳои меҳнатӣ дар Кодекси меҳнати ҶТ, Қонуни ҶТ «Дар бораи ҳифзи ҳуқуқҳои кўдак» ва дигар санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ ба танзим дароварда шудааст.

Тибқи ин санадҳо ноболиғон метавонанд мутобиқи синну сол, вазъи саломатӣ, сатҳи маълумот ва тайёрии касбии худ ба фаъолияти меҳнатӣ машғул шаванд.
Ваколатдор оид ба ҳуқуқи кӯдак дар фаъолияти худ ба масъалаҳои вобаста ба ҳифзи меҳнати кӯдакон аҳамияти хосса медиҳад ва ҷиҳати ҳалли мушкилоти онҳо пайваста мусоидат менамояд. Аз ҷумла, муроҷиати гурӯҳи ноболиғон оид ба барқарор намудани онҳо ба ҷойи кори пештара аз ҷониби кормандони ВҲК ҶТ баррасӣ карда шуда, ҷиҳати ҳалли мусбии муроҷиати мазкур мусоидат карда шуд.

Кӯдакон ва ё намояндагони қонунии онҳо метавонанд барои ҳалли мушкилоти пайдошуда на танҳо ба ВҲК ҶТ, балки ба Намояндагиҳо ва Кабулгоҳҳои ҷамъиятии ВҲИ ҶТ дар минтақаҳои ҷумҳурӣ муроҷиат намоянд. Суроғаҳои сохторҳои зикршударо дар сомонаи интернетии ВҲК ҶТ зери унвони www.vhk.tj пайдо намудан мумкин аст. Дар ҳамин сомона инчунин телефонҳои дахлдор ҷой дода шудаанд ва кӯдакон ва ё намояндаҳои қонунии онҳо метавонанд тавассути онҳо муроҷиат намоянд.

П. Маҷидов
Сармутахассиси шуъбаи ҳифзи давлатии
ҳуқуқҳои кӯдаки Дастгоҳи ВҲИ ҶТ

Дидорбинии Ваколатдор оид ба ҳуқуқи кӯдак аз вазъи Марям Шоева

*Рӯзи 26 апрели соли 2018 Ваколатдор оид ба ҳуқуқи кӯдак дар Ҷумҳурии Тоҷикистон – Ҳабибулозода Раҷабмо барои дидорбинии ноболиғ Марям Шоева, ки субҳи 25 апрел аз Ҷумҳурии Ироқ ба ватан баргардонида шуд ба хонаи бобои ӯ, бо мақсади аз наздик шинос шудан бо вазъи солимиву равонӣ ва муҳити зисти ӯ ба шаҳри Ҳисор ташриф ба амал овард.

Зимни ташриф Ваколатдор оид ба ҳуқуқи кӯдак сараввал бо худи Марям сӯҳбат намуда, аз ҳолу аҳволи ӯ пурсон шуд. Номбурда қайд намуд, ки аз бозгашт ба ватан ва дидору пайвастан бо аҳли оила, хусусан бо бобои ғамхораш Маҳмадраҳим Шоев хеле шод мебошад.

Маҳмадраҳим Шоев, ки Марямро ягона нишона аз фарзандаш медонад бо меҳрубонии хоса бо ӯ муносибат мекард. Ӯ қайд намуд, ки мехоҳад ҳарчи зудтар мақомотҳои дахлдор ҳуҷҷатҳои Марямро дуруст намуда, ӯро ба мактаб барои таҳсил равон кунанд.

Аз мушоҳидаҳо маълум гардид, ки Марям дорои зеҳни хуб, донандаи забонҳои тоҷикӣ, русӣ, туркӣ ва арабӣ мебошад ва орзу дорад, ки дар оянда касби табибро аз худ намояд. Ҳангоми пурсон шудан оид ба касби интихобкардааш ӯ сабабашро чунин шарҳ дод, ки ҳангоми яке аз бомбафканиҳо дар Ироқ модараш сахт захмӣ гардида, касе пайдо нашуд, ки ба модараш кӯмаки тиббӣ расонад ва ин боиси марги модараш гардид. Бинобар ин мехоҳад ин касбро аз худ намуда, дар оянда ба ҳамаи муҳтоҷон ва хусусан халқи худ хизмат намояд.

Ваколатдор оид ба ҳуқуқи кӯдак ба Маҳмадраҳим Шоев барои ғамхорӣ ва таъмини беҳтарини манфиатҳои кӯдак изҳори миннатдорӣ намуда, омодагии худро ҷиҳати мусоидат кардан дар барқарорсозии ҳуҷҷатҳои Марям, ҳамкорӣ бо мақомотҳои дахлдор дар ин самт, ҷойгиркунии ӯ ба мактаб, расонидани тамоми намуди ёрии ҳуқуқӣ ва зери назорати доимии худ гирифтани масъалаи мазкур баён намуд.

Аз ҷумла қайд гардид, ки муҳим он аст, ки пас аз бозгашт ба ватан кӯдакон бояд пеш аз ҳама бо ғамхорӣ, дастгирӣ ва кӯмак фаро гирифта шуда, аз муҳити нафрату кина онҳо бояд ба муҳити муҳаббату ғамхорӣ ворид карда шаванд. Чунки он даҳшате, ки кӯдакон паси сар намуданд, тасаввурнопазир мебошад.

Бо ин мақсад Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва сохторҳои марбута барои баргардонидани кӯдакон аз давлатҳои ҷангзада бахусус Ироқу Сурия тамоми талошҳоро ба анҷом расонида истодаанд.

Ёдовар мешавем, ки Ваколатдор оид ба ҳуқуқи кӯдак аз рӯзҳои аввали интишори маълумот дар шабакаи телевизионии RT (Раша Тудей) вобаста ба Марям дар ҷараён буда, дар якҷоягӣ бо Вазорату идораҳои дахлдор ҳолати мазкурро аз аввал то охир пайгирӣ ва зери назорат гирифта буд.

Минбаъд низ Ваколатдор оид ба ҳуқуқи кӯдак корҳоро дар ин самт идома дода, барои баргардонидани охирин кӯдаки тоҷик ба ватан тамоми талошҳоро ба харҷ медиҳад.

 Хадамоти матбуотии ВҲИ

Коррупсия – монеа дар роҳи рушди иқтисодию иҷтимоии кишвар

*Коррупсия дар ҷаҳони муосир аз ҷумлаи монеаҳои ҷиддӣ дар роҳи рушди иқтисодию иҷтимоии кишварҳо ва риояи ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсон маҳсуб меёбад.

Барои пешгирӣ аз ҳама ҷинояту ҷинояткорӣ ва мубориза ба коррупсия санаи 31 октябри соли 2003 Конвенсияи Созмони Миллали Муттаҳид зидди коррупсия қабул шуда, санаи 9 декабри соли 2003 дар конфронси сиёсӣ зиёда аз 100 давлати дунё ба Конвенсияи мазкур имзои худро гузоштанд. Ҷумҳурии Тоҷикистон низ ҳамчун узви комилҳуқуқи ҷомеаи ҷаҳонӣ дар қатори дигар давлатҳо санаи 25 сентябри соли 2006 ба Конвенсияи мазкур имзо гузошта, он ба низоми ҳуқуқии кишвар ворид карда шуд.

Муқовимат бо коррупсия ҷузъи муҳими сиёсати Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон буда, амалӣ намудани он райъи қавии сиёсӣ, ташаккули заминаҳои боэътимоди ҳуқуқию ниҳодӣ, банақшагирии стратегӣ ва ҷалб намудани аҳли ҷомеаро тақозо менамояд.

Ба шарофати ташаббусҳои созандаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон  муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамаи ин заминаҳо дар кишвари мо фароҳам оварда шуда, иштироки фаъоли тамоми шохаҳои ҳокимият ва ҷомеаи шаҳрвандӣ дар мубориза бо ин зуҳуроти номатлуб таъмин карда шудааст.

Аз ҷумла, дар ин самт қонунҳо ва дигар санадҳои меъёрии ҳуқуқии ба талаботи замон ҷавобгўй қабул шуда, ниҳоди махсусгардонидашудаи давлатӣ – Агентии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо коррупсия ва ниҳоди умумимиллӣ – Шўрои миллии муқовимат бо коррупсия таъсис дода шудаанд. Ҷумҳурии Тоҷикистон иштирокчии муҳимтарин конвенсияҳо ва ниҳодҳои байналмилалӣ дар соҳаи мубориза бо коррупсия буда, дар Осиёи Марказӣ ягона кишваре мебошад, ки аз лаҳзаи таъсиси Шабакаи зиддикоррупсионии Созмони Ҳамкориҳои Иқтисодӣ ва Рушд узви он мебошад.

Барномарезии давлатии мубориза бо коррупсия дар сатҳи давлатӣ ба роҳ монда шуда, бо ибтикори Пешвои миллат ду маротиба Стратегияи муқовимат ба коррупсия дар Ҷумҳурии Тоҷикистон қабул карда шудааст.

Қобили қайд аст, ки аз ҷониби ҷомеаи ҷаҳонӣ маҳз мавҷудияти Стратегияи зикршуда ва дар доираи он амалӣ намудани чорабиниҳо доир ба мубориза бо коррупсия гувоҳи ташаккули сиёсати давлатии зиддикоррупсионӣ ва кафолати ноил гардидан ба дастовардҳо дар ин ҷода шинохта шудааст.

Назорати иҷрои Стратегияи муқовимат ба коррупсия дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2013 — 2020 ба зиммаи Агентии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо коррупсия гузошта шуда, Агентӣ вазифадор гардидааст, ки аз натиҷаҳои мониторинги маҷмўии ҳолати иҷрои он ҳар сол ба Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ахборот пешниҳод намояд.

Соли 2018 вобаста ба мубориза бо ин зуҳуроти номатлуб дар мақомоти Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон як қатор чорабиниҳо ба нақша гирифта шудаанд. Масалан, ҷиҳати таъмини иҷрои Тадбирҳои иловагии тақвияти муқовимат бо коррупсия дар ҶТ барои солҳои 2013 – 2020, ки бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 3 августи соли 2013,№1504 тасдиқ шудааст, Нақша чорабиниҳои мақомоти Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон бораи солҳои 2018 – 2019  бо Фармони Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон дар ҶТ аз 19 январи соли 2018, № 15 тасдиқ гардидааст.

Дар нақшаи мазкур тақвияти тарғиби андешаҳои зиддикоррупсионӣ аз ҷониби кормандони мақомот ҳангоми гузаронидани вохӯриҳо ва мизҳои мудаввар, пешгирии ҳолатҳои хароҷотҳои ғайримақсаднок маблағҳо, гузаронидани озмунҳо барои ишғоли мансабҳоии холии маъмурии хизмати давлатӣ, инчунин ташакулли маърифати инсондустӣ, эҳтироми арзишҳои фаҳангиву миллӣ, бедор намудани ҳисси худшиносиву худогоҳӣ, садоқат ба халқу Ватан ба роҳ монда шудааст.

  Кормандони мақомоти Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон муваззаф гардидаанд, ки  дар фаъолияти ҳамарӯза бо ин зуҳуроти номатлуб мубориза баранд ва бо дарназардошти он, ки коррупсия дар роҳи пешрафти иқтисодию иҷтимоии кишвар монеа ҷиддӣ мебошад, бо дарки баландӣ масъулиятшиносӣ ба ин кирдори номатлуб роҳ надиҳанд.

Раҷабов Ш.
сардори шуъбаи ҳифзи давлатии
ҳуқуқҳои сиёсӣ ва шаҳрвандии
дастгоҳи Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон

Ба Рӯзи байналмилалии ҳифзи меҳнат бахшида мешавад. Ҳуқуқи инсон ба ҳифзи меҳнат

Ҳуқуқ ба ҳифзи меҳнат ин вазъи тариқи қонунгузорӣ мустаҳкамкардашудаи кормандон мебошад, ки дар он бояд шароити бехатар ва солими меҳнат таъмин карда шавад.

Ҳуқуқи инсон ба ҳифзи меҳнат дар як қатор стандартҳои байналмилалӣ, бахусус дар Оиннома, конвенсияҳо ва тавсияҳои Созмони Байналмилалии Меҳнат (СБМ) пешбинӣ шуда, тибқи ин санадҳо мақсади ҳифзи меҳнат ноил гардидан ба сатҳи олии беҳбудии ҷисмонӣ, равонӣ ва иҷтимоии кормандони ҳамаи касбҳо ва нигоҳ доштани чунин сатҳ ба шумор меравад.

Аз мазмуни Конвенсияҳои СБМ дар бораи бехатарӣ ва гигиенаи меҳнат (№ 155), дар бораи хадамоти гигиенаи меҳнат (№ 161) ва тавсияҳо вобаста ба онҳо бармеоянд, ки барои ҳамаи кормандон бояд шароити бехатари меҳнат ва дастрасӣ ба хадамоти ҳифзи меҳнат таъмин карда шаванд.

Дар Эъломия дар бораи ҳифзи меҳнати Сеул (соли 2008) қайд карда шудааст, ки ҳуқуқ ба шароити бехатар ва солими меҳнат бояд ба сифати яке аз ҳуқуқҳои бунёдии инсон эътироф карда шавад.

Дар шароити буҳрони иқтисодии ҷаҳонӣ риояи ҳуқуқи инсон дар соҳаи ҳифзи меҳнат ба худ хусусияти хосеро касб менамояд. Тибқи таҳлилҳои гузаронидаи СБМ ҳар сол дар ҷаҳон зиёда аз 2,3 млн. нафар аз натиҷаи ҳодисаҳои нохуш дар ҷойи кор ва бемориҳои касбӣ мефавтанд. Бо мақсади ҷалб намудани таваҷҷуҳ барои кам намудани шумораи ҳодисаҳои нохуш дар истеҳсолот ва бемориҳои касбӣ СБМ дар хусуси ҳар сол қайд намудани 28 апрел ҳамчун Рӯзи байналмилалии ҳифзи меҳнат қарор қабул намуд. Рӯзи мазкур аз соли 1996 бинобар қабули қарор аз ҷониби Конфедератсияи байналмилалии иттифоқҳои касабаи озод бо мақсади гиромӣ доштани  хотираи коргароне, ки дар истеҳсолот фавтидаанд ё осеб гирифтаанд, қайд карда мешавад.

Ҳаминро бояд қайд кард, ки масъулияти асосӣ барои риоя ва эҳтироми ҳуқуқи кормандон пеш аз ҳама ба зиммаи корфармоён гузошта шуда, пешгирии ҳодисаҳои нохуш дар истеҳсолот бояд қисми таркибии фаъолияти онҳоро ташкил намояд. Иттифоқҳои касабаро зарур аст, ки ҳангоми таҳия ва бастани шартномаҳои коллективӣ ва дигар санадҳо ҳифзи ҳуқуқи инсонро дар соҳаи меҳнат таъмин намоянд ва дар онҳо ба ҷойгир намудани муқаррарот оид ба паст (кам) намудани сатҳи шароити бехатар ва солими меҳнат роҳ надиҳанд.

Дар ҷумҳурӣ асосҳои ҳуқуқии зарурӣ барои назорат ва ҳимояи ҳуқуқи кормандон ба ҳифзи меҳнат муҳайё карда шуда, самти асосии сиёсати давлатро дар соҳаи ҳифзи меҳнат афзалияти ҳаёт ва саломатии кормандон нисбат ба натиҷаи фаъолияти истеҳсолӣ ташкил медиҳанд. Дар моддаи 35 Конститутсия омадааст, ки ҳар кас ба ҳифзи меҳнат ҳуқуқ дорад.

Вобаста ба амалинамоии сиёсати давлат дар самти мазкур якчанд санадҳо, ба мисли Тартиби гузарондани тафтиш ва бақайдгирии ҳодисаҳои нохуш дар истеҳсолот ва бемориҳои касбӣ (с. 2014), Тартиби аз ӣониби корфармо ӣуброн гардидани зарар бо сабаби бад шудани саломатҳ ё фавти кормандон (с. 2014), Барнома ва Созишномаҳо дар соҳаи ҳифзи меҳнат ва дигарҳо қабул карда шуданд. Дар Кодекси меҳнати ҶТ ба масъалаҳои бехатарӣ ва ҳифзи меҳнат 32 моддаи он бахшида шудааст. Санадҳои мазкур ба санадҳои байналмилалӣ, бахусус конвенсия ва тавсияҳои СБМ асос ёфтаанд.

Новобаста аз он, ки ҳуқуқи ба фаъолияти меҳнатӣ машғул шудан дар шароити бехатар ва солим бо қонунгузорӣ кафолат дода шудааст, ин талабот дар фаъолияти на ҳама субъектони ҳоҷагидорӣ риоя карда мешавад. Яке аз ҳолатҳои вайрон карда шудани ҳуқуқ ба меҳнати бехатар ин рух додани ҳодисаҳои нохуш дар истеҳсолот мебошад. Дар соли 2017 тибқи маълумоти Хадамоти назорати давлатӣ дар соҳаи меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолӣ 78 ҳодисаҳои нохуш дар истеҳсолот ба миён омада, дар натиҷаи ин ҳодисаҳо 44 нафар ҷароҳати ҷисмонӣ бардошта, 39 нафар ба ҳалокат расидааст. Аксарияти ҳодисаҳои нохуш дар истеҳсолот дар ташкилоту корхонаҳои ғайридавлатӣ рух медиҳанд, ки роҳбаронашон ба масъалаҳои риояи қоидаҳои ҳифзи меҳнат ва усулҳои бехатари кор аҳамияти ҷиддӣ намедиҳанд.

Пӯшида нест, ки баъди пошхӯрии Иттиҳоди Шӯравӣ дар давраи муайян низоми мунтазам амалкунандаи ҳифзи меҳнат низ пош хӯрда, корфармоён бо мақсади ба даст овардани фоидаи бештар дар баробари дигар хадамот ва вазифаҳои ғайриистеҳсолӣ хадамот ё вазифаи мутахассис оид ба техникаи бехатариро низ барҳам дода, маблағгузории чорабиниҳоро вобаста ба ҳифзи меҳнат пайваста кам намуданд.

Моддаи 355 Кодекси меҳнат пешбинӣ менамояд, ки барои ташкили ҳифзи меҳнат дар ташкилот бо теъдоди кормандони зиёда аз 50 нафар хадамоти ҳифзи меҳнат ташкил карда мешавад. Дар мавриди аз 50 нафар камтар будани шумораи кормандон корфармо дар бораи таъсиси хадамоти ҳифзи меҳнат ё ҷорӣ намудани вазифаи (мансаби) мутахассис оид ба ҳифзи меҳнат вобаста ба хусусияти фаъолияти истеҳсолии ташкилот қарор қабул мекунад ё уҳдадориҳоро оид ба ҳифзи меҳнат ба зиммаи дигар мутахассис вогузор менамояд. Мутаассифона меъёрҳои мазкур на аз тарафи ҳамаи мақомоту ташкилотҳо иҷро карда мешаванд.

Барои ҳалли мушкилоти таъмини ҳифзи меҳнат зарур аст, ки ҳамкориҳои тарафҳои шарикии иҷтимоӣ (ҳукумат, корфармоён ва намояндагони кормандон) вусъат дода шуда, ҳифзи меҳнат ҳамчун воситаи пешбурди ҳуқуқу озодиҳои асосии инсон истифода шавад. Афзалияти ҳаёт ва саломатии кормандон назар ба натиҷаи фаъолияти истеҳсолӣ таъмин карда шуда, дар масъалаҳои риояи ҳуқуқи кормандон ба шароити бехатар ва солими меҳнат, пешгирӣ кардани ҳар гуна ҳодисаҳои нохуш набояд ба саҳлангорӣ ва мусолиҳакорӣ роҳ дод.

 М. Ашӯров  сардори шуъбаи
ҳифзи давлатии ҳуқуқҳои
иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангии
Дастгоҳи ВҲИ дар ҶТ

Ҳуқуқи шахс ҳангоми даъват ба хизмати ҳарбӣ

Картинки по запросу хизмати харбиРаванди даъват ба хизмати ҳарбӣ ва адои хизмати ҳарбӣ тибқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон, аз ҷумла Конунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи уҳдадории умумии ҳарбӣ ва хизмати ҳарбӣ», «Дар бораи вазъи ҳуқуқии хизматчиёни ҳарбӣ», Низомнома «Оид ба тартиби адои хизмати ҳарбӣ», Дастур оид ба омодакунӣ ва баргузории даъвати шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон ба хизмати ҳарбӣ ва ба эҳтиёт озод шудани хизматчиёни ҳарбии хизмати ҳарбӣ тибқи даъват ва Оиннома амалӣ карда мешавад.

Қонунгузории амалкунандаи ҷумҳурӣ, ки масъалаҳои даъват ба хизмати ҳарбӣ ва хизмати ҳарбиро дар сафи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон ба танзим медарорад, ба санадҳои байналмилалии ҳуқуқи инсон, аз ҷумла Паймони байналмилалӣ оид ба ҳуқуқҳои шаҳрвандӣ ва сиёсӣ, Конвенсияи СММ зидди шиканҷа ва дигар намудҳои муносибат ё ҷазои бераҳмона, ғайриинсонӣ ва таҳқиркунандаи шаъну шараф мутобиқ гардонида шудааст.

Ҳифзи Ватан, ҳимояи манфиати давлат, таҳкими истиқлолият, амният ва иқтидори мудофиавии он вазифаи муқаддаси ҳар як шарҳванд аст.

Дар ин раванд Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи ба эҳтиёт рухсат додани хизматчиёни ҳарбие, ки муҳлати муқарраргардидаи хизмати ҳарбиро адо намуданд ва даъвати навбатии шаҳрвандони солҳои таваллуди 1991 – 2000 Ҷумҳурии Тоҷикистон ба хизмати ҳарбӣ” аз 12 марти соли 2018 ба имзо расид.

Ваколатдор оид ба   ҳуқуқи инсон,   низ дар доираи салоҳиятҳои худ ҷиҳати мусоидат ба таъмини риояи ҳуқуқу озодиҳои хизматчиёни ҳарбӣ ва даъватшавандагон ҳамасола бо мақомоти дахлдор ва сохторҳои ҷомеаи шаҳрвандӣ ҳамкориҳои судмандро ба роҳ мондааст.

Соли 2017 бо мақсади муайян намудани вазъи риояи ҳуқуқҳои хизматчиёни ҳарбӣ дар қисмҳои ҳарбии Вазорати мудофиа, аз ҷумла қисмҳои ҳарбӣ дар ноҳияҳои Мурғоб, Рашт, Шаҳритуз ва шаҳри Исфара аз ҷониби Гурӯҳи мониторингии назди Ваколатдор оид ба   ҳуқуқи инсон мониторингҳо гузаронида шуданд. Дар рафти мониторингҳо шароити моддӣ-маишӣ,  масъалаҳои эҳтимолияти истифодаи зӯроварӣ ва таҳқир дар байни сарбозони қисмҳои ҳарбӣ, зӯроварӣ ва таҳқир аз ҷониби ҳайати афсарон, худсарона баромада рафтан аз ҳудуди қисми ҳарбӣ, ҷалби сарбозон ба корҳои ба хизмати ҳарбӣ вобастанабуда мавриди омӯзиш қарор дода шуданд.

Дар натиҷаи мониторинг маълум шуд, ки ҷойи хоби сарбозон ба талаботи меъёрҳои санитарию гигиенӣ ҷавобгӯ буда, хизматчиёни ҳарбӣ бо сару либоси якхелаи босифат таъмин, ҳуҷраҳои маишӣ ва фароғатӣ, ҷойҳои дастурӯшуйӣ, ҷомашуйӣ бо воситаҳои зарурӣ муҷаҳҳаз шудаанд Аз пурсишҳо бармеояд, ки роҳбарияти қисмҳои ҳарбӣ ҷиҳати роҳ надодан ба муносибатҳои ғайриоинномавӣ ва бартараф намудани камбудиҳо дар ин самт тадбирҳои зарурӣ меандешанд.

Малакаи касбӣ ва дониши хизматчиёни ҳарбӣ низ нисбати солҳои қаблӣ беҳтар гаштааст. Аз ҷумла, дар қисмҳои ҳарбӣ тибқи тавсияҳои Гурӯҳи мониторингӣ, дар ҷойҳои барои сарбозон дастрас гӯшаҳои иттилоотӣ бо нишон додани муқаррароти қонунгузорӣ оид ба ҳуқуқи сарбозон, рақамҳои телефони роҳбарияти Вазорати мудофиаи ҶТ ва Прокуратураи ҳарбӣ насб гардиданд.

Ҳамасола мақомоти Ваколатдор оид ба   ҳуқуқи инсон дар қисмҳои ҳарбии Вазорати мудофиаи ҶТ бо сарбозон ва афсарони қисмҳои ҳарбӣ мизҳои мудаввар ва чорабиниҳои омӯзишию маърифатӣ мегузаронад. Чунин чорабиниҳо соли 2017 дар қисмҳои ҳарбии Вазорати мудофиаи ҶТ дар  ноҳияҳои Мурғоб,  Рашт, Шаҳритуз, шаҳрҳои Исфара ва Душанбе  вобаста ба масъалаҳои ҳуқуқҳои хизматчиёни ҳарбӣ, ҳимояи Ватан ва таҳкими истиқлолият, пешгирии муносибатҳои ғайриоинномавӣ дар қисмҳои ҳарбӣ, пешгирии экстремизм ва терроризм дар байни ҷавонон баргузор шуданд.

Соли 2017   якҷо бо намояндаи Сарпрокуратураи ҳарбии ҶТ барои кормандони Прокуратураҳои ҳарбии гарнизонҳои Қӯрғонтеппа, Суғд, Душанбе ва Хоруғ низ вобаста ба масъалаҳои пешгирии муносибатҳои ғайриоинномавӣ дар қисмҳои ҳарбӣ ва таҷрибаи фаъолияти Гурӯҳи мониторингии назди Ваколатдор оид ба   ҳуқуқи инсон чорабиниҳои маърифатӣ — ҳуқуқӣ гузаронида шуданд.

Яке аз марҳилаҳои муҳими уҳдадории умумии ҳарбӣ даъват ба хизмати ҳарбӣ мебошад. Дар баробарии беҳтар шудани вазъи таъминоти моддӣ-техникии ҷузъу томҳои Қувваҳои мусаллаҳ қонунгузории амалкунанда низ, ки масъалаҳои даъват ва адои хизмати ҳарбиро танзим менамоянд пайваста такмил ёфта, барои ҳавасманд намудани ҷавонон ба хизмати ҳарбӣ мусоидат мекунанд.

Айни ҳол ин маъракаи муҳим, яъне даъвати навбатии шаҳрвандони солҳои таваллуди 1991 – 2000 ба хизмати ҳарбӣ идома дорад, ки аз масъулин талаб менамояд, ки ҳамкориро ба аҳолӣ, сохторҳои давлатӣ ва ҷомеаи шаҳрвандӣ боз ҳам ҷоннок намоянд. Мақомоти Ваколатдор оид ба   ҳуқуқи инсон, низ иқдом гирифтааст чорабиниҳои  иттилоотониро ҷиҳати ба хизмати ҳарбӣ ҷалб намудани ҷавонон  тавассути  воситаҳои ахбори омма ва чопи мақолаҳо амалӣ намояд ва барои дар сатҳи баланд ҷамъбаст намудани ин чорабинӣ саҳмгузор бошад.

Раҷабов Ш.
сардори шуъбаи ҳифзи давлатии
ҳуқуқҳои сиёсӣ ва шаҳрвандии
дастгоҳи Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон

 

 

ЭЪЛОН!!!ОЗМУН.

ВАКОЛАТДОР ОИД БА ҲУҚУҚИ ИНСОН ДАР
ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН (ВҲИ)

барои ишғоли мансабҳои холии маъмурии хизмати давлатии зерин озмун эълон менамояд:

  • сармутахассиси шуъбаи ташкилӣ, иттилоотӣ ва таҳлилии дастгоҳи марказии мақомот – 1 ҷой, маоши мансабӣ – 1269 сомонӣ.
  • мутахассиси пешбари Намояндагии ВҲИ дар ВМКБ – 1 ҷой, маоши мансабӣ – 696,8 сомонӣ.
  • мутахассиси пешбари Намояндагии ВҲИ дар вилояти Хатлон – 1 ҷой, маоши мансабӣ – 696,8 сомонӣ.

Талаботи тахассусӣ барои ишғоли мансаби сармутахассис

  • таҳсилоти олии касбӣ (гуманитарӣ), ихтисоси ба мансаби ишғолшаванда мувофиқ, ки иҷрои самараноки вазифаҳои мансабии мазкури маъмурии хизмати давлатиро таъмин карда метавонад;
  • 2 сол собиқaи хизмати давлатӣ ё 3 сол собиқаи умумии меҳнатӣ;
  • мавҷудияти малакаи хуби муошират, аз ҷумла маҳорати ба роҳ мондани ҳамкорӣ ҳангоми татбиқи манфиатҳои давлатӣ;
  • кор карда тавонистан бо компютер, сомона, Интернет, техникаи аксбардорӣ, сабти навор ва овоз;
  • таҷрибаи ҳамкорӣ бо воситаҳои ахбори омма;
  • доштани қобилияти таҳия, таҳрир ва тарҷума.

Талаботи тахассусӣ барои ишғоли мансаби мутахассиси пешбар

  • таҳсилоти олии касбӣ (ҳуқуқшиносӣ), ихтисоси ба мансаби ишғолшаванда мувофиқ, ки иҷрои самараноки вазифаҳои мансабии мазкури маъмурии хизмати давлатиро таъмин карда метавонад;
  • 1 сол собиқаи умумии меҳнатӣ;
  • кор карда тавонистан бо компютер.

Ҳуҷҷатҳои пешниҳодшаванда:

  • ариза ба унвони раиси комиссияи озмунӣ;
  • варақаи шахсии баҳисобгирии кадрҳо бо 2 адад акси 3х4;
  • тарҷумаи ҳол;
  • нусхаи ҳуҷҷатҳо дар бораи таҳсилот;
  • нусхаи дафтарчаи меҳнатӣ;
  • маълумотнома оид ба вазъи саломатӣ;
  • нусхаи шиноснома;
  • нусхаи гувоҳномаи рақами мушаххаси андозсупоранда;

Суроғаи қабули ҳуҷҷатҳо

734023,  шаҳри Душанбе, хиёбони Рӯдакӣ-78, тел.: 221-46-89., www.ombudsman.tj
Муҳлати қабули ҳуҷҷатҳо 21 рӯз аз рӯзи нашри эълон дар рузномаи  «Ҷумҳурият»

Саволномаи озмун

Дастурамали мансабии сармутахассиси шӯъбаи ташкилӣ, иттилоотӣ ва таҳлилии 

Тренинги омӯзишӣ дар доираи Барномаи таълим дар соҳаи ҳуқуқи инсон барои солҳои 2013-2020

Рӯзҳои 2-6 апрели соли 2018 тренинги омӯзишии якҷояи ВҲИ ҶТ ва Дафтари барномаҳои САҲА дар Душанбе барои омода намудани тренерон дар доираи Барномаи таълим дар соҳаи ҳуқуқи инсон барои солҳои 2013-2020, ки бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон №678 аз 3 декабри соли 2012 тасдиқ шудааст, баргузор гардид.

Тренинги мазкур тибқи Нақшаи чорабиниҳо оид ба иҷрои марҳилаи дуюми (2015-2018) Барномаи таълим дар соҳаи ҳуқуқи инсон барои солҳои 2013-2020, ки бо қарори Шӯрои ҳамоҳангсози байниидоравӣ оид ба татбиқи Барномаи таълим дар соҳаи ҳуқуқи инсон барои солҳои 2013-2020 №5 аз 1 апрели соли 2015 тасдиқ шудааст, гузаронида шуд.

Бо даъвати Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон дар тренинги омӯзишӣ, ки дар Истироҳатгоҳи “Сароб”-и ноҳияи Варзоб баргузор гардид, 14 нафар намояндагони вазорату идораҳои дахлдор иштирок намуданд. Тренинг аз ҷониби коршиносони миллӣ ва байналмилалӣ гузаронида шуд.

Ҳадафи асосии тренинг омода намудани тренерон барои муассисаҳои таълимӣ ва такмили ихтисоси вазорату идораҳои дахлдор бо мақсади минбаъд аз ҷониби онҳо гузаронидани тренингҳои мақсаднок баҳри иҷрои Барномаи таълим дар соҳаи ҳуқуқи инсон барои солҳои 2013-2020 мебошад. Тренинги мазкур дар мавзӯи “Методҳои таълим ва омода намудани дарсҳо оид ба ҳуқуқи инсон” гузаронида шуд.

Дар доираи барномаи тренинг бо истифода аз усулҳои интерактивӣ таҳлили қонунгузории миллӣ оид ба ҳуқуқи инсон вобаста ба салоҳият, ваколатҳо ва масъулияти вазорату идораҳои бо фаъолияти иштирокчиёни тренинг алоқаманд, чӣ тавр омода намудани дарсҳо тибқи Барномаи давлатии таълим дар соҳаи ҳуқуқи инсон, принсипҳо, методҳо ва роҳу усулҳои таълим дар соҳаи ҳуқуқи инсон, баланд бардоштани фарҳанги амалисозии уҳдадориҳои байналмилалӣ мавриди омӯзиши иштирокчиён қарор дода шуда, ҷиҳати шавқовар ва мақсаднок гузаронидани дарсҳо бо истифода аз методҳои сенарийҳо ва case-study машғулиятҳои амалӣ гузаронида шуданд.

Дар интиҳо натиҷаҳои тренинг аз ҷониби коршиносон ҷамъбаст гардида, ҷиҳати такмил додани донишҳои касбии иштирокчиён дар самти методикаи таълими гурӯҳҳои мақсаднок оид ба ҳуқуқу озодиҳои инсон тавсияҳои дахлдор пешниҳод карда шуданд.

Хадамоти матбуотӣ

Вабои аср

«Террорист дар асли худ миллат, мазҳаб ва ватан надорад ва душмани Худову бандагони ӯст. Ингуна нерӯҳо аз номи Ислом амал намуда, номи неки онро доғдор мекунанд ва манфиатҳои душманону бадхоҳони фарҳанги волои Исломро пиёда месозанд».

Эмомалӣ РАҲМОН

Имрӯз терроризм ва экстремизм ҳамчун вабои аср ба амнияти ҷаҳон ва ҳар як сокини сайёра таҳдид карда, барои башарият хатар ба миён овардааст. Мубориза бо терроризм ва экстремизм фароҳам овардани фазои боварӣ, эҳтиром ба манфиатҳои ҳамдигар ва муттаҳид шудани ҳамаи кишварҳои дунёро дар пешорӯи ин хатари умумӣ тақозо менамояд. Истифодаи «сиёсати дугона» нисбат ба терроризм ва экстремизм самаранокии кӯшишҳои ҷомеаи ҷаҳониро дар муборизаи муштарак бо ин зуҳурот ҷиддан коҳиш дода, баръакс мухолифатҳои наверо байни эътилофҳои ҳарбиву сиёсӣ эҷод мекунад ва авзои ҷаҳонро боз ҳам ноором месозад.

Ҷумҳурии Тоҷикистон дар мубориза бар зидди равандҳои номатлуб ва хатару таҳдидҳои муосир дар минтақа дар сафи пеш қарор дорад. Ҳукумати кишварамон барои мубориза бар зидди ифротгароӣ ва терроризм «Стратегияи миллӣ оид ба мубориза бар зидди экстремизм ва терроризм барои солҳои 2016–2020»-ро тасдиқ кард, ки бар асоси он мубориза бар зидди ифротгароӣ ва зӯроварӣ пурзӯр карда мешавад. Ҳар фарди кишвар, аз ҷумла ҷавонон бояд ваҳдати миллӣ, сулҳу субот ва истиқлолияти ватани азизамонро ҳамаҷониба қадр намуда, ба чунин арзишҳои муқаддас арҷ гузоранд. Стратегияи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистои оид ба муковимат ба экстремизм ва терроризм барои солҳои 2016- 2020 ҳамчун санади хусусияти барномавидошта мақсад, вазифаҳо ва самтҳои асосии сиёсати давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистонро дар соҳаи муковимат ба экстремизм ва терроризм муайяи менамояд.

Дар давоми даҳсолаҳои охир ва махсусан дар шароити кунунӣ терроризм ва экстремизм мавриди таваҷҷуҳи ҳамаҷонибаи ҷомеаи ҷаҳонӣ қарор гирифта, ба масъалаи доғи рӯзизамони муосир табдил ёфтааст. Омӯзиши ин масъала дар корҳои зиёди илмии таҳлилгарон, олимон ва сиёсатмадорон баррасӣ шудааст ва масъалаи мазкур тақозо мекунад, ки ба таври васеъ ва ҳаматарафа омӯхта шавад. Сабабу омилҳо ва чораҳои пешгирикунандаи он муайян гарданд.

Дар маҳфилҳои гуногуни сиёсӣ, конфронсу нишастҳои сатҳи баланд эътироф мекунанд, ки Президенти мамлакат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамеша аз минбарҳои баланд ҷомеаи ҷаҳонро ба муборизаи муштарак алайҳи терроризму ифротгароӣ даъват намуда, аз пайомадҳои фоҷеабори он ҳушдор медиҳад.  Сарвари давлат замоне аз даҳшат ва таҳдиди терроризм ба ҳаёти аҳли башар ҳушдор дод, ки ҳаводиси 11 сентябри соли 2001 дар Амрико ҷаҳонро ба ларза наоварда, баъзе кишварҳои Ховари миёна ба хоку хун оғӯшта нагашта, воқеаҳои хунини Париж рух надода буд.

Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон борҳо ба хатари сӯиистифодаи дини мубини ислом аз ҷониби гурӯҳу ҷараёнҳои мухталиф ишора карда, таъкид дошт, ки таълимоти исломӣ аз барномаҳои ҷараёнҳои ифротӣ фарсахҳо дур аст.

Қарор аст, ки моҳи майи соли ҷорӣ дар ҳамкорӣ бо Созмони Милали Муттаҳид, Иттиҳоди Аврупо, Созмони амният ва ҳамкорӣ дар Аврупо ва дигар шарикони рушд конфронси байналмилалии сатҳи баланд дар мавзӯи муборизаи муштарак бо терроризму ифротгароӣ ва тундгароии хушунатомез дар шаҳри Душанбе баргузор мегардад, ки мавқеи оштинопазири Тоҷикистонро дар мубориза бо терроризму ифротгароӣ бори дигар нишон медиҳад. Ин дар ҳолест, ки ҷиноятҳои террористӣ ва экстремистӣ танҳо ба манфиати як гурӯҳи алоҳида ва бо мақсади расидан ба ҳадафҳои муайяни сиёсӣ содир шуда, ғарази асосии онҳо ноором сохтани вазъи сиёсии кишварҳост.

Президенти кишвар дар яке аз мулоқотҳояш бо намояндагони аҳли ҷомеаи мамлакат чунин изҳор намуд: «Мо бояд дини мубини Исломро аз тафриқаангезӣ ва олудашавӣ бо ифротгароӣ ҳифз намоем, ҷавҳар ва чеҳраи ҳақиқии маънавию ахлоқӣ ва таҳаммулгароии онро ба мардум ва махсусан ба насли ҷавонамон нишон диҳем ва дар тарбияи ахлоқиву маънавии онҳо аз арзишҳои исломӣ истифода намоем. Терроризм ва экстремизм ба ягон дин, алалхусус ба дини мубини Ислом ҳеҷ рабте надорад».

Бешак, дини мубини Ислом ҳар гуна хушунат ва ифротгароиро, сарфи назар аз он ки ифроти сӯиистифодашуда аз дин бошад ё ғайри динӣ, маҳкум менамояд.

Бояд хуб дарк кунем, ки терроризм ба маънии ба даҳшат овардани аҳолии осоишта, афроди ғайринизомӣ, кӯдакон, занон, пиронсолон, ибодаткунандагон, новобаста аз он ки аз кадом тоифаанд, ягон вобастагие ба Ислом надорад.

Мутаассифона, тайи солҳои охир гурӯҳҳо ва ҳизбу ҳаракатҳои террористиву экстремистӣ ҷомеаи тоҷикистониро низ хеле ба ташвиш овардааст. Ин гуна ҳизбу ҳаракатҳои гумроҳи террористӣ аз надоштани ҷаҳонбинии илмӣ ва динӣ, нодуруст истифода намудани шабакаҳои иттилоотӣ, бахусус интернет, нодида гирифтани самараи истиқлолият, сулҳу субот ва оромӣ дар мамлакат, бепарвоӣ ва бетарафии бархе аз аъзои ҷомеа, алалхусус ҷавонон истифода намуда, дар байни онҳо тарғиботу ташвиқот анҷом дода мехоҳанд, ки мақсадҳои ғаразноки худро амалӣ созанд. Ба пешгирии чунин ниятҳои нопоки ифротгароёнтанҳо дар муттаҳидӣ, якдигарфаҳмӣ ва сулҳу салоҳ метавон комёб шуд.

Муҳаммад САЛОҲИДДИНОВ,
корманди Ваколатдор
оид ба ҳуқуқи инсон
дар Тоҷикистон

тераризм

Санадҳои байналмилалӣ ва милли дар самти ҳуқуқи маъюбон, баробарии гендерӣ ва пешгирии зуроварӣ дар оила

IMG-2d213459ba2627333759ff570e9c49b1-V30 марти соли 2018 тибқи Нақшаи кори мақомоти Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон аз ҷониби кормандони мақомоти мазкур дар ноҳияи Дӯстии вилояти Хатлон мизи мудаввар бо иштироки кормандони Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ноҳияи Дӯстӣ, муассисаҳои иҷтимои, нозири пешгирии зӯроварӣ дар оилаи мақомоти корҳои дохилӣ, нозирони минтақавии милитсия, намояндагони ҷамоатҳо, раисони маҳаллаҳо ва дигарон  дар мавзӯи «Санадҳои байналмилалӣ ва милли дар самти ҳуқуқи маъюбон, баробарии гендерӣ ва пешгирии зуроварӣ дар оила» гузаронида шуд.

Дар мизи мудаввар аз ҷониби муовини Сардори шуъбаи ҳифзи давлатии ҳуқуқҳои иқтисоди иҷтимои ва фарҳангии мақомоти Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон- Бобохонов С.С. дар бораи баимзорасонии Конвенсия дар бораи ҳуқуқи маъюбон аз ҷониби Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар арафаи ҷашни Наврӯзи байналмилалӣ санаи 22 марти соли 2018 дар қароргоҳи Созмони Милали Муттаҳид дар шаҳри Ню-Йорки Иёлоти Муттаҳидаи Амрико,  Санадҳои байналмилалии аз ҷониби Тоҷикистон эътироф гардида, санадҳои миллии дар самти ҳуқуқи маъюбон қабул шуда ва дар бораи қонунгузории милли оид ба пешгирии зӯроварӣ дар оила маърӯза карда шуд. Сармутахассиси мақомоти Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон Давлатов Ҳ.Ҳ. дар масъалаи баробарии гендери маърӯза кард.

сомонаАз ҷониби иштирокчиён саволҳо дар бораи санадҳои байналмилалӣ оид ба ҳуқуқи маъюбон, масъалаи манзил, расонидани кумак ба маъюбон, нафақаи маъюбон, имтиёзҳо барои маъюбон, оид ба ҳуқуқҳои ҷабрдидагони зӯроварӣ дар оила, ҷавобгарӣ барои зӯроварӣ дар оила ва ғайра пешниҳод гардид. Ба саволҳои иштирокчиён ҷавобҳои қонеъкунанда дода шуд.

Дар охир аз ҷониби иштирокчиён пешниҳод гардид, ки чунин мизҳои мудаввар ҷиҳати баланд бардоштани савияи ҳуқуқии аҳолӣ бештар гузаронида шаванд.

Бобохонов С муовини шуъбаи ҳифзи
давлатии ҳуқуқҳои иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва
фарҳангии Дастгоҳи ВҲИ дар ҶТ