Семинари омӯзишии ВҲИ ҶТ барои омӯзгорони фанни “Ҳуқуқи инсон”

*Дар доираи амалисозии Барномаи таълим дар соҳаи ҳуқуқи  инсон барои солҳои 2013-2020 рӯзи 29 июни соли 2018 аз ҷониби мақомоти ВҲИ ҶТ дар Донишкадаи ҷумҳуриявии такмили ихтисос ва бозомӯзии кормандони соҳаи маорифи назди ВМИ ҶТ барои омӯзгорони фанни “Ҳуқуқи инсон”-и муассисаҳои таҳсилоти ҳамагонӣ, ки аз минтақаҳои гуногуни ҷумҳурӣ барои такмили ихтисос даъват шуда буданд, семинари омӯзишӣ гузаронида шуд.

Дар чорабинии мазкур ВҲИ ҶТ, ВҲК ҶТ, намояндаи Дафтари барномаҳои САҲА дар шаҳри Душанбе ва Ректори Донишкадаи зикршуда иштирок ва суханронӣ намуданд.

Зимни баргузории семинар масъулини мақомоти ВҲИ ҶТ ва мушовири миллии ВҲИ ҶТ ба таваҷҷуҳи иштирокчиён оид ба рафти амалисозии Барномаи таълим дар соҳаи ҳуқуқи  инсон барои солҳои 2013-2020, роҳу усулҳои таълими фанни “Ҳуқуқи инсон” дар муассисаҳои таҳсилоти ҳамагонӣ, Конвенсияи СММ дар бораи ҳуқуқҳои кӯдак ва инчунин эҳтироми фикру ақидаи кӯдакон ҳангоми баррасии масъалаҳое, ки ба онҳо дахл доранд, маълумоти муфассал пешниҳод намуданд.

*Ба иштирокчиёни чорабинӣ адабиёти соҳавӣ, ки ба фаъолияти ҳамарӯзаи омӯзгорон мусоидат мекунад, аз ҷумла Маҷмӯаи санадҳои асосии байналмилалӣ ва миллӣ оид ба ҳуқуқи инсон, Конвенсияи СММ дар бораи ҳуқуқи кӯдак, Маърӯзаи ВҲИ ҶТ барои соли 2017, Маърӯзаи ВҲК ҶТ барои соли 2017, “Маҷмӯаи маводҳо барои омӯзгорон оид ба роҳу усулҳои таълими фанни “Ҳуқуқи инсон” ва инчунин брошюраи “Ҳуқуқҳои худро муҳофизат намо” ройгон дастрас карда шуданд.

Дар ҷамъбасти чорабинӣ иштирокчиёни семинар фикру ақида ва пешниҳодоти худро оид ба масъалаҳои баррасишуда баён намуданд. Аз ҷумла онҳо ба ташкилкунандагони чорабинӣ изҳори миннатдорӣ намуда, қайд карданд, ки гузаронидани чунин семинарҳо барои омӯзгорон дар минтақаҳои ҷумҳурӣ ва зиёд кардани соатҳои дарсӣ оид ба ҳуқуқу озодиҳои кӯдак дар барномаҳои таълимӣ мувофиқи мақсад мебошад.

 Хадамоти матбуотии ВҲИ

Мизи мудавар бахшида ба 21-солагии Ваҳдати миллӣ

Имрӯз дар мақомоти Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон бахшида ба 21-умин солгарди Рӯзи Ваҳдати миллӣ мизи мудаввар баргузор гардид.

Дар кори мизи мудаввар Ваколатдор оид ба ҳуқуқ инсон, Зариф Ализода, Муовини Ваколатдор оид ба ҳуқуқ инсон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон – Ваколатдор оид ба ҳуқуқи кӯдак дар Ҷумҳурии Тоҷикистон  Ҳабибулозода Р. роҳбарони воҳидҳои сохторӣ ва кормандони мақомот иштирок намуданд.

Зариф Ализода ба кори мизи мудаввар ҳусни оғоз бахшида, қайд намуд, ки Ҷумҳурии Тоҷикистон бо расидан ба Ваҳдати миллӣ тавонист сулҳу суботро пойдор намояд ва барои эъмори давлати соҳибихтиёр, демократӣ, ҳуқуқбунёд, дунявӣ ва ягона кӯшишҳои пайгирона карда, ҳуқуқу озодиҳои инсонро ҳамчун арзиши олӣ эҳтиром, эътироф ва ҳифз намуда, миёни кишварҳои минтақа ва ҷаҳон мақому манзалати худро пайдо намояд.

Сипас С.Раҳимов — сармутахассиси шуъбаи иттилоотӣ-таҳлилии Дастгоҳи Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон дар мавзӯи “Ваҳдати миллӣ ва аҳамияти он барои насли ҷавон” маърӯза намуд. Дар маърӯза нақши созанда ва хизматҳои арзандаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар раванди сулҳ ва таҳкими минбаъдаи он, ба тасвиб расидани “Созишономаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон” ва зарурияти ташвиқу тарғиб ва ҳифзи Ваҳдати миллӣ ба насли ҷавон махсусан қайд карда шуд.

Дар қисмати муҳокимаи маърӯза иштирокчиёни мизи мудаввар нақши тақдирсози Ваҳдати миллиро дар рушди минбаъдаи Тоҷикистон ва махсусан дар таҳкими Истиқлолияти давлатӣ муҳим арзёбӣ намуданд.

Дар охир З.Ализода кори мизи мудавварро ҷамъбаст намуда, ҳозиринро бо Рӯзи Ваҳдати миллӣ табрик ва таҳният гуфта, ҳамагонро барои расидан ба қадри сулҳу субот ва Ваҳдати миллӣ, пос доштани арзишҳои миллӣ даъват намуд.

Хадамоти матбуотии ВҲИ

26.06.18

Иштирок дар Ҷаласаи Шӯрои сарони давлатҳои аъзои Созмони Ҳамкории Шанхай

40892982780_666817c8ce_z10 июни соли 2018 Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Ҷаласаи Шӯрои сарони давлатҳои аъзои Созмони Ҳамкории Шанхай дар шаҳри Чиндаои Ҷумҳурии Мардумии Чин иштирок ва суханронӣ карданд.

Ҷаласаи навбатии Шӯрои сарони давлатҳои аъзои Созмони Ҳамкории Шанхай ин навбат дар ҳайати 8 кишвари аъзо — Ҷумҳурии Тоҷикистон, Ҷумҳурии Ҳиндустон, Ҷумҳурии Мардумии Чин, ҷумҳуриҳои Қазоқистону Қирғизистон, Ҷумҳурии Исломии Покистон, Федератсияи Россия ва Ҷумҳурии Ӯзбекистон баргузор шуд.

Дар макони баргузории ҷаласа Маркази ҳамоишҳои байналмилалии Чин Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва дигар сарони давлатҳою ҳайатҳои воломақомро Раиси Ҷумҳурии Мардумии Чин Си Ҷинпин истиқбол гирифт.

Пас аз маросими аксгирии муштарак ҷаласаи Шӯрои сарони давлатҳои аъзои Созмони Ҳамкории Шанхай бо иштироки сарони давлатҳои Тоҷикистон, Ҳиндустон, Чин, Қазоқистон, Қирғизистон, Покистон, Россия ва Ӯзбекистон дар ҳайати маҳдуд ҷараён гирифт.

Дар ҷаласа масъалаҳои рӯзномаи корӣ, ки асосан аз дарёфти роҳҳои муҳиму муштараки муқовимат бар зидди терроризми байналмилалӣ, рушди ҳамкории давлатҳои аъзо дар самтҳои гуногуни амният, иқтисодиёт, ҳамкории фарҳангӣ ва гуманитарӣ, инчунин дигар мавзуъҳои мубрами минтақавию ҷаҳонӣ иборат буд, мавриди муҳокима қарор дода шуд.

Дар ҷаласаи ҳайати васеъ сарони давлатҳою ҳукуматҳои нозир аз Ҷумҳурии Исломии Афғонистон, Ҷумҳурии Белорус, Эрон, Муғулистон, намояндагони воломақоми Созмони Милали Муттаҳид, Созмони Ҳамкории Шанхай, раёсати Созмони Аҳдномаи Амнияти Дастаҷамъӣ, Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил, Машварати ҳамгироӣ ва тадбирҳои боварӣ дар Осиё, инчунин коршиносони дигар ташкилоту созмонҳои байналмилалию минтақавӣ иштирок карданд.

Дар оғоз Президенти мамлакат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Раиси Ҷумҳурии Мардумии Чин ва Ҳукумати кишвари мизбон барои дар сатҳи баланди ташкилӣ омода ва доир кардани Ҷаласаи шӯрои сарони давлатҳои аъзои Созмони Ҳамкории Шанхай ва пазироии самимии иштирокчиёни ҳамоиши навбатӣ изҳори сипос намуданд. Сарвари давлат ба нақши Чин дар давраи раёсат дар Созмони Ҳамкории Шанхай ва натиҷаҳои кори он баҳои баланд доданд.

Президенти мамлакат таваҷҷуҳи сарони давлатҳо ва ҳайатҳоро ба масъалаи таъмини амнияту субот дар минтақа ва ҷаҳон ҷалб карда, таъкид доштанд, ки мо бояд бо талошҳои муштарак мунтазам ҳамбастагии худро баҳри пойдории сулҳ, амният ва субот, инчунин рушди равобити тиҷоратию иқтисодӣ, фарҳангию гуманитарӣ дар чаҳорчуби Созмони Ҳамкории Шанхай, равона намоем.

Барои мубориза бо терроризм ва экстремизм, қочоқи ғайриқонунии маводи мухаддир ва силоҳ, пешгирии паҳнкунии идеологияи радикалӣ ва дигар ҷиноятҳои муташаккили фаромиллӣ, таҳкими ҳамкории муштарак зарур шумурда шуда, пешниҳод гардид, ки сохтори алоҳида — стратегияи зидди маводи нашъаовари Созмони Ҳамкории Шанхай ва Барномаи амал оид ба иҷрои он таъсис дода шавад.

Зимни баромади пурмуҳтаво ҳамчунин Сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон оид ба мавқеъи устувори ҷониби Тоҷикистон дар самти ҳалли мушкилоти глобалӣ, рушди ҳамкориҳои судманд бар нафъи кишварҳои аъзо, густариши робитаҳои зичи мақомоти ҳифзи ҳуқуқ, неруҳои мудофиавӣ, дарёфти роҳҳои ҳалли низоъҳои ҳарбӣ дар Афғонистон ба хотири таъмини амнияти минтақа, андешаронӣ карданд.

Президенти мамлакат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба таваҷҷуҳи сарони давлатҳо ва ҳайатҳо ҳамчунин масъалаҳои ҳамкории тиҷоратию иқтисодӣ, истифодаи имкониятҳои нақлиётию транзитӣ, баҳрабардорӣ аз захираҳои гидроэнергетикӣ, татбиқи лоиҳаҳои таҷдид ва сохтмони роҳҳои мошингарду оҳан, таъсиси долонҳои нақлиётии минтақавӣ бо дастрасӣ ба бандарҳои баҳрӣ, ҳалли мушкилоти глобалии тағйирёбии иқлими сайёра, коҳиш додани ҳаҷми партовҳои газҳои гулхонаӣ ба ҳаво, таъмини кишварҳои минтақа бо барқи аз лиҳози экологӣ тозаро ба миён гузоштанд.

Дар охир Сарвари давлат пешниҳод карданд, ки баҳри таъмини амнияти озуқавории кишварҳо дар соҳаи кишоварзӣ ворид кардани технологияҳои инноватсионӣ, барои ваҳдату ҳамбастагии мардумони минтақа таҳкими ҳамкории фарҳангию гуманитарӣ ва муаррифии имкониятҳои сайёҳиро ба роҳ монанд.

Пас аз анҷоми суханрониҳо аз тарафи сарони давлатҳои аъзои Созмони Ҳамкории Шанхай дар маҷмуъ 22 санади нави ҳамкорӣ қабул гардид.

Ҳамин тавр баъди анҷоми кори ҷаласаи навбатӣ раёсат дар Созмони Ҳамкории Шанхай барои солҳои 2018-2019 ба ҷониби Ҷумҳурии Қирғизистон гузашт.

Дар нишасти матбуотӣ бо иштироки сарони ҳамаи давлатҳои аъзои Созмон Раиси Ҷумҳурии Мардумии Чин Си Ҷинпин барои доираи васеи хабарнигорон оид ба натиҷаҳои кори Ҷаласаи Шӯрои сарони давлатҳои аъзои Созмони Ҳамкории Шанхай изҳорот дод.

Шоми рӯзи 9 июн Президенти мамлакат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва сарони дигар кишварҳои аъзои Созмони Ҳамкории Шанхай дар зиёфати Раиси Ҷумҳурии Мардумии Чин ба ифтихори роҳбарони ҳайатҳои иштирокдор ва дар шоу барнома ва фейерверк иштирок карданд.

Дар ҳошияи Ҷаласаи шӯрои сарони давлатҳои аъзои Созмони Ҳамкории Шанхай Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамчунин бо Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон Шавкат Мирзиёев мулоқот карда, вазъи феълии муносибатҳои дӯстӣ, ҳамкорӣ ва ҳамҷавориро баррасӣ карданд.

Ёдовар мешавем дар доираи сафари корӣ дар Ҷумҳурии Мардумии Чин Президенти мамлакат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо сарони кишварҳои аъзо ва нозири Созмони Ҳамкории Шанхай Президенти Ҷумҳурии Қирғизистон Сооронбой Жээнбеков, Президенти Федератсияи Россия Владимир Путин, Президенти Ҷумҳурии Исломии Афғонистон Ашраф Ғанӣ, Президенти Ҷумҳурии Исломии Покистон Мамнун Ҳусайн, Раиси Ҷумҳурии Мардумии Чин Си Ҷинпин ва Сарвазири Ҳиндустон Нарендра Модӣ мулоқотҳои судманду самимӣ доир карда, муносибатҳои ҳамкории дуҷонибаро баррасӣ карданд.

www.president.tj

5-уми июн-Рӯзи байналмилалии муҳити зист

мутихити зистРӯзи байналмилалии муҳити зист чун иқдоми байналмилалӣ аз «Муроҷиатнома»-и 2200 нафар ходимони илму фарҳанги 23 кишвари ҷаҳон ба Котиби генералии СММ сарчашма мегирад. Дар мурољиатнома олимон бонги хатар заданд, ки ифлосшавии муҳити зист ба инсоният оқибатҳои нохуш меорад. Баъд аз як сол (1972) дар пойтахти Шведсия шаҳри Стокголм Конфронси СММ оид ба мушкилоти муҳити зист доир гашт, ки дар кори он намояндагони 113 кишвар иштирок дошта, барои 5 июн ҷашн гирифтани Рӯзи байналмилалии муҳити зист қарор қабул карданд. Аз ҳамон сол инҷониб бо ташаббуси Барномаи СММ оид ба муҳити зист (ЮНЕП) дар ҳамаи кишварҳои ҷаҳон, бо мақсади мусоидат намудан ба беҳдошти вазъи муҳити зист ҳар сол 5 июн чун Рӯзи умумиҷаҳонии муҳити зист таҷлил карда мешавад.

Табиатро модари башарият унвон медиҳанд. Аз ин рӯ масъалаи ҳифзи муҳити зист дар мисоли муҳофизати замин, об, ёдгориҳои таърихию табиӣ, ҳавои атмосфера, гуногунии биологӣ, мутобиқшавӣ ба тағйирёбии иқлим ва дигар масъалаҳои экологӣ, ки дар маҷмӯъ яке аз рукнҳои асосии ҳифзи Ватан ба ҳисоб мераванд, дар замони ҳозира аз масъалаҳои аввалиндараҷа арзёбӣ мегардад.

Тоҷикистонро метавон намунаи сайёра шуморид, зеро дар ҳудуди на он қадар бузурги кишвари мо қариб тамоми минтақаҳои иқлимиро бо тафриқаи ҳарорати аз 50 дараҷа гармӣ то 60 дараҷа сардӣ дучор омадан мумкин аст. Чунин шароит барои ташкил намудани мушоҳидаҳои пайваста ба иқлим ва гузаронидани корҳои илмиву тадқиқотӣ дар ин соҳаи муҳим заминаи хуб аст. Мувофиқи ақидаи олимон, таҳқиқи танҳо пиряхи Федченко, ки яке аз пиряхҳои калонтарини олам мебошад, имкон медиҳад тағйирёбии иқлим дар якчанд ҳазорсолаи охир муайян карда шавад. Натиҷаҳои ин таҳқиқот, бешубҳа, дар рушди илми ҷаҳонӣ оид ба иқлим нақши муҳим хоҳанд бозид.

Масъалаи тағйирёбии иқлим дар даҳсолаҳои охир яке аз масъалаҳои муҳими экологӣ ва глобалӣ гардидааст. Бинобар ин вазъи экологии ҷаҳони имрӯза талаб менамояд, ки роҳҳои ҳалли мушкилоти ҷойдошта саривақт ҷустуҷӯ карда шавад. Инчунин ҳар фарди ҷомеа бояд оид ба ин масъала бетараф набошад. Дар ҳаллу фасл ва бартараф намудани ин мушкилот саҳми худро гузорад.

Ҳоло табиат дар ҳолате қарор дорад, ки агар ба таври дастаҷамъона ва қатъӣ баҳри ғамхории ӯ фаъолияти умумиро ба роҳ нагузорем, оқибатҳои ногувори он бар зарари масъалаҳои иқтисодиву иҷтимоӣ ва сиёсии на танҳо як кишвару минтақа, балки кулли давлатҳои ҷаҳон хоҳад буд».

Таъсири инсон ба тағйирёбии иқлим баръало эҳсос мешавад. Инсон ҳам як узви табиат буда, ободӣ, тозаву озодагӣ, ҳифзи фазои солимро худи ӯ фароҳам месозад ва шахс набояд ба худ зарар расонад.

Бояд зикр намуд, ки дар таълиму тарбия ва баланд бардоштани маърифати экологӣ ВАО нақши муҳим дорад.Аз ин рӯ дар саҳифаҳои рӯзномаву маҷаллаҳо, шабакаҳои радиоиву телевизионӣ бо мақсади баланд бардоштани маърифати экологӣ вобаста ба муҳити зист ташкили намоишу барнома ва мақолаҳо ва мавриди баррасӣ қарор додани масъалаҳои муҳити зист, бахусус ҳифзи муҳити зист мувофиқи мақсад аст.

Корманди мақомоти Ваколатдор оид
ба ҳуқуқи инсон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон
М.Салоҳуддинов

Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор», солҳои 2018-2028

Боиси сарфарозӣ ва хушнудии кулли мардуми Тоҷикистон аст, ки бо ташаббуси Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон 22 марти соли 2018 дар иҷлосияи 72-юми Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор», солҳои 2018-2028 расман оғоз ёфт.

Пешвои миллат дар суханрониашон иброз намуданд, ки «ин рӯйдод аҳамияти чорабиниҳои моро бахшида ба оғози Даҳсолаи байналмиллалии амал дучанд мегардонад».

Пайдоиши ҷомеаи инсонӣ то кунун доир ба масъалаи об ва нақши он дар инкишофи оламу зиндагии рӯзмарраи инсоният сиёсатмадорон, коршиносон ва олимони соҳаҳои мухталиф андешаҳои худро иброз намудаанд.

Ҳамин тавр, бо такя бар даъватҳо, пешниҳодҳо ва маҷмӯи барномарезиҳое, ки дар фаъолияти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон доир ба тадбирҳои Ҳукумати Тоҷикистон ва ҷомеаи ҷаҳонӣ дар соҳаи об ҷараён гирифтаанд, метавон ба ин натиҷа расид, ки иқдомҳои дар сатҳи ҷаҳонӣ пазируфташудаи Тоҷикистон дар масъалаҳои ҳалталаби вобаста ба об қабул гардидани қатъномаҳои СММ оид ба Соли байналмилалии оби тоза эълон гардидани соли 2013, Даҳсолаи байналмилалии «Об барои ҳаёт», солҳои 2005-2015, Соли байналмилалии ҳамкорӣ дар соҳаи об эълон гардидани соли 2013 ва Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор» эълон гардидани солҳои 2018-2028 мебошад.

Истеъмоли оби ифлос сарчашмаи бемориҳои сирояткунанда ва ҳодисаҳои фавти одамон дар саросари ҷаҳон гардидааст. Мувофиқи ҳисоботи Созмони Милали Муттаҳид, то соли 2025 аз се ду ҳиссаи аҳолии олам ба мушкилоти норасоии об дучор мегардад. Ин вазъият қариб тамоми дунёро ба ташвиш овардааст. Аз ин рӯ, ҳифзи захираҳои обӣ ва истифодаи сарфакоронаи онҳо яке аз масъалаҳои асосии имрӯзаи ҷаҳон аст.

Тоҷикистон аз захираи зиёди об бархӯрдор аст. Он қариб 7000 пирях, 155 кӯли гуногунҳаҷм, даҳҳо ҳазор чашма оби одию маъданӣ ва обанборҳои фаровон дорад. Барои мардуми кишвари мо, хушбахтона, табиат обро арзонӣ дошта бошад ҳам, аммо барои баъзе аз давлатҳои дунё ин манбаи ҳаёт камёфту нодир аст. Ҳаҷми муҳити гидросфера дар сайёраи мо хеле бузург аст, вале 96 дарсади онро оби шӯри баҳру уқёнусҳо ташкил медиҳад. Ба ҳиссаи оби нӯшокӣ ҳамагӣ 2,5 дарсади ҳаҷми умумии гидросфера рост меояд. Талабот ба оби нӯшокӣ дар ҳама соҳаҳои саноату кишоварзӣ ва ҳаёти ҳаррӯзаи инсон дар ҳоли афзоиш аст. Бисёр давлатҳои ҷаҳон солҳост, ки ба харидуфурӯши оби нӯшокӣ сарукор доранд. Масалан, ИМА аз Канада, Олмон аз Шветсия, Норвегия, Нидерландия ва Арабистони Саудӣ аз Малайзия оби нӯшокӣ мехаранд. Мушкилоти оби нӯшокӣ дар ҷаҳон яке аз мушкилоти муҳим дониста шудааст. Нобаробарии ҷойгиршавии захираҳои об, пеш аз ҳама, ба сатҳи релеф ва омилҳои иқлимӣ сахт вобаста аст. Тоҷикистон ва Сарвари он муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон яке аз ташаббускорон дар бобати ҳалли мушкилоти ҷойдоштаи вобаста ба об дар сатҳи ҷаҳонанд.

Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аз минбарҳои баланди дохили ҷумҳурӣ ва берун аз он борҳо маърӯзаю пешниҳодҳо карданд. Масалан, соли 2003-ро ҳамчун соли “Оби тоза”, солҳои 2005- 2015-ро “Об барои ҳаёт” ва солҳои 2018-2028-ро даҳсолаи амал “Об — барои рушди устувор” эълон карданд, ки инро Созмони Милали Муттаҳид хуб пазируфт. Бавижа, пазируфта шудани пешниҳоди Президенти ҷумҳуриамон оид ба «Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор (2018 — 2028)», ки дар роҳи таҳкиму мусоидат ба татбиқи ҳадафҳои рушди устувори марбут ба захираҳои об саҳми арзишманд гузошта, бобати ҳалли мушкилоти имрӯз ва оянда нақши назаррасе рӯи кор хоҳад овард, аз тарафи Ассамблеяи генералии ин созмони бонуфузи ҷаҳонӣ ва дар ин хусус қатънома қабул кардани он арзандаи тафохури мо, тоҷикистониён, аст. Он обрӯ ва нуфузи Тоҷикистони азизи моро дар арсаи ҷаҳон боз ҳам баландтар гардонид. Иқдоми Тоҷикистон баҳри ҳалли проблемаи мубрами ҷаҳониён, хусусан кӯдакон, аҳамияти басо зиёд дорад, зеро аз беобӣ кӯдакон зиёдтар азоб мекашанд. Кӯдакони баъзе минтақаҳои қораи Африқо аз сабаби набудани оби тозаи ошомиданӣ оби лойолуду ифлос менӯшанд, ки ин вазъ хеле ҳузновар аст.

Маҳз об аст, ки тамоми соҳаҳои зиндагии инсонро аз таваллуд то марг, аз воситаи ғизо то инкишофи иқтисодию саодати ӯ, аз покизагиву сиҳатӣ то ғизои маънавӣ ва оғозу равнақи фарҳангии вай маънӣ мебахшад ва ба рушди он мусоидат менамояд.

Ҳадаф аз эълони ду даҳсолаи байналмилалии амал (2005-2015 ва 2018-2028), соли байналмилалии оби тоза (2003) ва соли байналмилалии ҳамкорӣ дар соҳаи об (2013), ки бо ташаббуси Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аз ҷониби Созмони милали Муттаҳид пазируфта шудаанд, ҷалб намудани таваҷҷуҳи ҷомеаи ҷаҳонӣ ба мушкилоти об, пайомадҳои манфии нарасидани оби нӯшокӣ, пешниҳод намудани роҳи ҳалли ин мушкилот аст.

Корманди мақомоти Ваколатдор оид
ба ҳуқуқи инсондар Ҷумҳурии Тоҷикистон
М.Салоҳуддинов

Бознашр аз нашрияи “Субҳи Ёвон”
№20 (10592) 21.05.2018

Конвенсия дар бораи ҳуқуқи маъюбон

Конвенсия дар бораи ҳуқуқи маъюбон ва Протоколи иловагӣ ба он аз ҷониби Ассамблеяи генералии Созмони Милали Муттаҳид 13 декабри соли 2006 қабул гардида, барои баимзорасонӣ, ҳамроҳшавӣ ва ба тасвибрасонӣ ба давлатҳои иштирокчӣ пешниҳод карда шудааст. Протоколи иловагии Конвенсия дар бораи ҳуқуқи маъюбонро давлатҳои иштирокчӣ дар алоҳидагӣ тасвиб ва ё ба имзо мерасонанд.

Ба ҳолати моҳи январи соли 2018 175 кишвари дунё Конвенсия дар бораи ҳуқуқи маъюбонро ба тасвиб расониданд ва ё ба он ҳамроҳ шуданд ва боз 27 кишвари дигар онро имзо кардаанд. Кишварҳои ҳамсояи Тоҷикистон низ Конвенсияи мазкурро ба имзо расонидаанд.

Дар қатори дигар кишварҳо аз ҷониби Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар арафаи ҷашни Наврӯзи байналмилалӣ санаи 22 марти соли 2018 дар қароргоҳи Созмони Милали Муттаҳид дар шаҳри Ню-Йорки Иёлоти Муттаҳидаи Амрико Конвенсия дар бораи ҳуқуқи маъюбон ба имзо расонида шуд.

Ин баимзорасони ғамхории сарвари давлат Пешвои миллатамон нисбати шахсони имконияташон маҳдуд мебошад.

Ҳамроҳшавӣ ба Конвенсия дар бораи ҳуқуқи маъюбон ба давлатҳои иштирокчӣ имкон медиҳад, ки асосҳои ҳуқуқӣ ва сиёсати миллиро вобаста ба масъалаҳои шахсони имконияташон маҳдуд қавӣ намоянд ва барои беҳтаргардонии ҳаёти шахсони имконияташон маҳдуд мусоидат намоянд.

Қайд кардан ба мавридаст, ки дар Конвенсия дар бораи ҳуқуқи маъюбон 17 намуди ҳуқуқҳои шахсони имконияташон маҳдуд нишон дода шудааст ва Конвенсия созишномаҳои байналмилалиро дар бораи ҳуқуқи инсон пурра намуда, ҳуқуқҳои навро барои маъюбон эҷод намекунад. Он танҳо уҳдадорию масъулиятҳоро аниқ менамояд, ки аз нуқтаи назари ҳуқуқӣ риоя ва таъмини баробарии  истифодаи маъюбон аз тамоми ҳуқуқҳои инсон мебошад.

    Дар моддаи 1-и Конвенсия омадааст, ки мақсади асосии Конвенсия аз ҳавасмандкунӣ, ҳимоя ва таъмини татбиқи пурра ва баробари тамоми ҳуқуқҳои инсон аз ҷониби ҳамаи маъюбон, инчунин ҳавасмандкунӣ, эҳтироми шаъну шарафи ба онҳо хос иборат аст.

Маъюб шахсоне дониста мешаванд, ки дорои нуқсонҳои ҷисмонӣ, рӯҳӣ, ақлию зеҳнӣ мебошанд ва ин нуқсонҳо ҳангоми амали мутақобила ва ё бархӯрд бо монеаҳои гуногун метавонанд барои иштироки пурра ва самараноки онҳо дар баробари  дигарон халал расонанд.

Қайд кардан бамаврид аст, ки Ҷумҳурии Тоҷикистон айни ҳол як қатор уҳдадориҳои байналмилалии марбут ба риояи ҳуқуқ ва талаботҳои шахсони имконияташон маҳдудро дорад, чунки Тоҷикистон иштирокчии санадҳои асосии байналмилалӣ доир ба ҳуқуқи инсон мебошад.

Дар баробари санадҳои байналмилалӣ Ҷумҳурии Тоҷикистон барои ҳифз ва мусоидат ба ҳуқуқи маъюбон заминаи васеи қонунгузории миллиро муҳайё кардааст. Ҳуқуқҳои асосии шахсони имконияташон маҳдуд дар Ҷумҳурии Тоҷикистон, ҳамчун тамоми дигар шаҳрвандон, дар Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон кафолат дода шуда, тавассути Қонуни ҶТ «Дар бораи ҳифзи иҷтимоии маъюбон», ки «асосҳои ҳуқуқӣ, иқтисодӣ ва ташкилии ҳифзи иҷтимоии маъюбонро муайян гардида, таъмини имкониятҳои баробар дар ҳаёт ва ҳамгироӣ ба ҷамъиятро ба танзим оварда шудааст.

Қайд кардан ба маврид аст, ки баимзорасонии Конвенсия дар бораи ҳуқуқи маъюбон яке аз далелҳои иродаи сиёсии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар самти кафолати ҳуқуқҳо ба шахсони маъюб мебошад.

Корманди мақомоти
Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон
дар Ҷумҳурии Тоҷикистон
Бобохонов С.С.

Бознашр аз нашрияи “Субҳи Ёвон”
№20 (10592) 21.05.2018

Механизми қабул ва баррасии муроҷиатҳои шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ беҳтар мешавад

IMG-f4bfd5ebb96b5a271326ee5e3644eb06-VДар асоси Барномаи амали мақомоти ВҲИ барои соли 2018 ва татбиқи Лоиҳаи «Ҳамкории наздисарҳадӣ ба хотири сулҳ ва рушди устувор» санаи 1-уми июни соли ҷорӣ дар ноҳияи Б.Ғафурови вилояти Суғд дар мавзӯи «Қабул ва баррасии муроҷиатҳои шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ: механизми амалишавӣ ва назорат» мизи мудаввар гузаронида шуд.

Дар мизи мудаввар З.Ализода — Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон, З.Назирӣ – Раиси ноҳияи Б.Ғафуров, А.Орипов – роҳбари намояндагии БРСММ дар вилояти Суғд, кормандони мақомоти Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон ва намояндагони мақомоти ҳифзи ҳуқуқ, худидоракунии шаҳраку деҳот, маҳаллаҳои ноҳия иштирок намуданд.

Мизи мудавварро З.Назирӣ ифтитоҳ намуда, татбиқи Лоиҳаи «Ҳамкории фаромарзӣ ба хотири сулҳи устувор ва рушд»-ро дар минтақаҳои наздисарҳадии ноҳияи Б.Ғафуров муҳим арзёбӣ намуд. Қайд гардид, ки дар марҳилаи аввали Лоиҳаи корҳои назаррасе анҷом дода шуданд.

Сипас дар назди ҳозирин З.Ализода оид ба саҳми мақомоти Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон дар амалишавии лоиҳаи мазкур, махсусан фаъолияти сохторҳои маҳалии мақомот дар амалисозии механизми қабул ва баррасии шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ суханронӣ намуданд. Қайд карда шуд, ки муроҷиат намудан ба мақомоти давлатӣ ҳуқуқи конститутсионии шаҳрванд ба ҳисоб рафта, масъалаи мазкур яке аз самтҳои меҳварии сиёсати Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон мебошад.

Зимни баргузории мизи мудаввар масъалаҳои қабул ва баррасии муроҷиатҳои шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ вобаста ба масъалаҳои наздисарҳадӣ, ки аз ҷониби сокинони ҷамоатҳои Хистеварз ва Овчӣ-қалъача ворид гардидаанд, баррасӣ шуданд.

Дар мизи мудаввар Қодирӣ С.А. – сардори шуъбаи ташкилӣ, иттилоотӣ ва таҳлилии Дастгоҳи Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон вобаста ба асосҳои ҳуқуқӣ ва амалияи қабул ва баррасии муроҷиатҳои шахсони воқеӣ, талаботи Конститутсия ва қонунгузорӣ, пешравӣ ва мушкилоти мавҷуда дар ин самт ва нақши мақомоти Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон дар амалисозии Лоиҳаи мазкур маърӯза намуд.

Дар ин робита дар ҷумҳурӣ санадҳои меъёрӣ ва ҳуқуқӣ қабул карда шудаанд, ки механизми қабул ва баррасии муроҷиатҳои шахсони воқеӣ ва ҳуқуқиро муқаррар намудааст.

Қабул ва баррасии саривақтии муроҷиатҳои шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ, ки дар минтақаҳои наздисарҳадии баҳснок истиқомат ва фаъолият менамоянд, метавонад мушкилоти эҳтимолиро пешгирӣ намояд.

Зимни баррасии маърӯза масъалаи ҳамкории мақомоти Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон бо мақомоту идораҳои дахлдор ҷиҳати баланд бардоштани маърифати ҳуқуқии аҳолии минтақаҳои баҳсноки наздисарҳадӣ махсусан таъкид карда шуд.

IMG-cef4dc6a859f9a94dc58f2ba58fda724-VҲамчунин дар мизи мудаввар Н.Ҳамидов – роҳбари Намояндагии Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон дар вилояти Суғд оид ба татбиқи марҳилаи аввали лоиҳа муфассал маълумот пешниҳод намуд.  Дар рафти мизи мудаввар намояндагони мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ, мақомоти ҳифзи ҳуқуқ ва худидоракунии шаҳраку деҳот оид ба қабул ва баррасии муроҷиатҳои сокинони минтақаҳои баҳсноки наздисарҳадӣ ибрози назар намуданд.  Қайд карда шуд, ки бинобар хусусияти давомнок ва ё мавсимӣ доштани мушкилот сокинони минтақаҳои баҳсноки наздисарҳадӣ оид ба ин ё он масъала муроҷиатҳои такрорӣ мекунанд, ки ҳалли онҳо пеш аз ҳама аз аниқ муайян шудани марз вобастагӣ дорад.

Мақомоти ҳифзи ҳуқуқ ва махсусан ҷузъу томҳои Қушунҳои сарҳадӣ дар минтақаҳои баҳсноки наздисарҳадӣ фаъолияти самаранок ва мунтазам дошта, пайваста бо сокинон вохӯриву мулоқотҳо баргузор менамоянд.

Ба иштирокчиёни мизҳои мудаввар тавсия дода шуд, ки қабул ва баррасии муроҷиатҳоро тибқи муқаррароти Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи муроҷиатҳои шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ» ва Тартиби бақайдгирии омории муроҷиатҳои шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ ба роҳ монда, чорабиниҳои иттилоотиву маърифатиро дар байни аҳолӣ бештар намоянд.

Дар анҷоми мизи мудаввар иштирокчиён барои идома додани ҳамкорӣ дар ин самт изҳори омодагӣ намуданд.

Мақомоти Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон фаъолияти худро ҷиҳати баланд бардоштани маърифати ҳуқуқии сокинони минтақаҳои баҳсноки наздисарҳадӣ равона намуда, барои ҳифзи ҳуқуқу манфиатҳои онҳо дар ҳамкори бо мақомоту идораҳои дахлдор чораандешӣ менамояд.

Хадамоти матбуотии ВҲИ

 

 

Раҷабмо Ҳабибуллозода, Ваколатдор оид ба ҳуқуқӣ кӯдаки Ҷумҳурии Тоҷикистон : «Кӯдакони аз майдонҳои ҷангзада баргардонидашуда зери ғамхории давлатанд»

ДУШАНБЕ, 04.06.2018 /АМИТ «Ховар»/. Дар натиҷаи ҳамлаи ҳавоии неруҳои ҳарбии Исроил ба Фаластин ва Лубнон соли 1982 сокинони бегуноҳ, аз ҷумла, кӯдакони зиёд ба ҳалокат расиданд. Барои пос доштани хотираи кӯдакони қурбонгашта 4 июн бо қарори Созмони Милали Муттаҳид Рӯзи умумиҷаҳонии кӯдакони бегуноҳ – қурбонии хушунат эълон кардид, ки шурӯъ аз соли 1983 инҷониб таҷлил карда мешавад.

Дар Тоҷикистон ҳам ин рӯз таҷлил карда мешавад. Ҳарчанд дар Тоҷикистон фазои сулҳу оромӣ ҳукмфармост, аммо чанде аз кӯдакони тоҷик аз сабаби кӯтоҳандешии волидон дар минтақаҳои ҷангзада қарор гирифтаанд. Ҳукумати Тоҷикистон барои баргардонидани ин кӯдакони бегуноҳ ҳамаи тадбирҳоро андешида истодааст. Дар хусуси шароити баргардонидани ин кӯдакон ва тақдири минбаъдаи онҳо хабарнигори АМИТ «Ховар» бо Ваколатдор оид ба ҳуқуқи кӯдаки Ҷумҳурии Тоҷикистон  Раҷабмо Ҳабибуллозода ҳамсуҳбат гардид.

АМИТ «Ховар»: Ваколатдор оид ба ҳуқуқи кӯдак дар самти баргардонидани кӯдакони тоҷик, ки дар кишварҳо ва манотиқи ҷангзада қарор доранд, чӣ корҳоро анҷом медиҳад?

Раҷабмо Ҳабибуллозода:  Модар доираи салоҳиятҳои худ ҷиҳати мусоидат дар самти ба Ватан баргардонидани кӯдакон-шаҳрвандони Тоҷикистон, ки дар натиҷаи кӯтоҳандешӣ ва бемасъулиятии падару модаронашон дар кишварҳои ҷангзада ба қурбонии муноқишаҳои ҷангӣ табдил ёфтаанд, бо мақомоти дахлдори давлатӣ, аз ҷумла, бо Вазорати корҳои хориҷӣ ва Вазорати корҳои дохилӣ ҳамкории зич дорем. Барои мисол, бо пайдо шудани наворҳо дар шабакаи телевизионии “Russia tuday” аз шаҳри Мосули Ироқ оид ба эҳтимолияти шаҳрванди Тоҷикистон будани кӯдаки тақрибан 8-сола бо номи Марям онҳо бо намояндаи шабакаи мазкур ва масъулини Сафоратхонаи Тоҷикистон дар шаҳри Москва дар тамос шуда, ҷиҳати дарёфти наздикони Марям бо комиссияҳои маҳаллӣ оид ба ҳуқуқи кӯдак ҳамкорӣ намудем. Маълумоти бадастомада ба Вазорати корҳои дохилӣ барои муайян намудани муътамадии онҳо равона карда шуд. Пас аз анҷом додани расмиёти зарурии байналмилалӣ Марям ва 3 нафар кӯдаки дигари тоҷик ба Ватан баргардонида шуданд.

Ба Ватан баргардонидани кӯдакон на танҳо аз давлатҳои ҷангзада, балки аз дигар давлаҳои хориҷӣ низ мунтазам амалӣ карда мешавад. Соли гузашта дар асоси Созишнома оид ба ҳамкории давлатҳои ИДМ 54 нафар ноболиғони беназоратмонда аз Россия ва Қирғизистон ба Тоҷикистон баргардонида шудаанд.

АМИТ «Ховар»: Пас аз баргардонидани кӯдакони тоҷик аз манотиқи ҷангзада оё ба тақдири минбаъда, раванди мутобиқшавӣ ба ҳаёти осоишта ва таҳсилу тарбияи онҳо таваҷҷуҳ зоҳир карда мешавад?

Раҷабмо Ҳабибуллозода: Бале, ҷиҳати ҷойгир намудани кӯдакони қурбонии муноқишаҳои ҷангӣ ба оилаҳо ва ё муассисаҳои дахлдор, мутобиқшавӣ ва таълиму тарбияи минбаъдаи онҳо аз ҷониби вазорату идораҳои марбута, мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ ва комиссияҳои маҳаллӣ оид ба ҳуқуқи кӯдак тадбирҳои зарурӣ андешида мешаванд. Ваколатдор оид ба ҳуқуқи кӯдак низ ҷиҳати муайян намудани вазъи ҳуқуқи кӯдакони баргардонидашуда тадбирҳои дахлдор меандешад, аз ҷумла, дар ҳамкорӣ бо мақомоти зикргардида бобати дастрас намудани ҳуҷҷатҳои муайянкунандаи шахсияти кӯдакон, ба таҳсил фаро гирифтан ва муайян намудани шароити зисти онҳо ва дигар масъалаҳо мусоидат менамояд.

АМИТ «Ховар»: Андешаи Шумо дар бораи нашри аксу наворҳои кӯдакони мавриди зӯроварӣ қароргирифта дар ВАО чӣ гуна аст?

Раҷабмо Ҳабибуллозода:  Ин ҳолат метавонад ба ҳолати рӯҳию равонии чунин кӯдакон таъсири манфӣ расонад, зеро дар ҷомеа ҳатман шахсоне ёфт мешаванд, ки ба чунин кӯдакон бо ангушт ишора мекунанд ва онҳоро мавриди табъизу тамғазанӣ қарор медиҳанд. Наздикон, омӯзгорон, равоншиносон ва ҳамаи он масъулине, ки бо чунин кӯдакон машғуланд, бояд кӯшиш ба харҷ диҳанд, ки онҳоро аз таъсири манфии муҳити атроф эмин нигоҳ доранд.

АМИТ «Ховар»: Барои мавриди зӯроварӣ қарор нагирифтани кӯдакон аз ҷониби Ваколатдор оид ба ҳуқуқи кӯдак чӣ гуна тадбирҳо андешида мешаванд?

Раҷабмо Ҳабибуллозода: Мусоидат дар риояи ҳуқуқи кӯдак ба озод будан аз зӯроварӣ яке аз самтҳои фаъолияти Ваколатдор оид ба ҳуқуқи кӯдак мебошад. Бо ин мақсад ҷиҳати баланд бардоштани маърифати шаҳрвандон дар масъалаи мазкур ҳангоми вохӯрӣ бо мутахассисони бо кӯдакон коркунанда, падару модарон, дигар аъзои ҷомеа ва тавассути ВАО вобаста ба зарурати дар муҳити солим тарбия намудани кӯдак, озод будани кӯдак аз зӯроварӣ, талаботи қонунҳои дар ин самт амалкунанда корҳои фаҳмондадиҳӣ гузаронида мешаванд. Дар ин раванд дар 4 минтақаи ҷумҳурӣ рӯзҳои қабули шаҳрвандон ва вохӯриҳои Ваколатдор оид ба ҳуқуқи кӯдак бо намояндагони мақомоти давлатӣ, сохторҳои ҷомеаи шаҳрвандӣ ва ВАО гузаронида шуданд.

Барои муайян намудани вазъи риояи ҳуқуқи кӯдакон кормандони Ваколатдор оид ба ҳуқуқи кӯдак дар муассисаҳои кӯдакона мунтазам санҷишу мониторингҳо мегузаронанд. Соли 2017 дар ҳамаи минтақаҳои ҷумҳурӣ 29 боздид ва санҷишу мониторингҳо анҷом дода шуданд. Зимни ин гуна мулоқот бо хонандагон ва ҳайати омӯзгорони муассисаҳои таълимӣ оид ба сиёсати давлат ва муқаррароти қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи маориф», «Дар бораи пешгирии зӯроварӣ дар оила», «Дар бораи ҳифзи ҳуқуқҳои кӯдак» ва ғайра маълумоти муфассал пешниҳод карда шуд.

Ташаккур барои суҳбат!

Ҷасур АБДУЛЛО

АМИТ «Ховар»

АМИТ «Ховар» НАСЛИ ОЯНДАСОЗИ МИЛЛАТЕМ! Имрӯз- Рӯзи байналмилалии ҳифзи кӯдакон

Имрӯз, 1 июн дар ҷаҳон ҳамчун Рӯзи  байналмилалии ҳифзи кӯдакон ҷашн гирифта мешавад. Ин рӯз бо қарори Анҷумани Шӯрои федератсияи байналмилалии демократии занон таъсис ёфта, бори аввал соли 1950 дар 51 кишвари дунё таҷлил гардид.

Дар Ҷумҳурии Точикистон, ки қишри ҷудонашавандаи ҷомеаи ҷаҳонӣ мебошад, ин рӯз дар асоси Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи рўзҳои ид» таҷлил гардида, дар саросари мамлакат барномаҳои мухталиф баргузор мегарданд. Аз ҷумла, имрӯз дар пойтахти мамлакат- шаҳри Душанбе дар асоси Қарори Раиси шаҳр Рустами Эмомалӣ бо мақсади дар сатҳи баланди ташкилӣ, фарҳангиву маърифатӣ ва ғоявию бадеӣ таҷлил намудани Рӯзи байналмилалии ҳифзи кӯдакон як зумра барномаҳои маърифативу фарҳангӣ баргузор мегарданд.

Бояд гуфт, ки 1 июни соли 2011 дар шаҳри Душанбе Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар тантанаҳои идонаи  Рӯзи умумиҷаҳонии ҳифзи кӯдакон иштирок ва суханронӣ намуда,  аз ҷумла, таъкид намуданд:  «Ин рӯз на танҳо рӯзи таърихӣ, балки айёми ба ҷомеа ёдовар шудан аз зарурати риоя ва эҳтироми ҳуқуқи кӯдак ва фароҳам овардани шароит барои ташаккули ҷомеаи инсонпарвару адолатпарвар аст. Аз ин лиҳоз, ин рӯз иди калонсолон низ мебошад. Зеро кӯдакон ниёз ба ғамхории доимӣ доранд ва калонсолон дар таъмини ниёзу эҳтиёҷоти онҳо масъуланд».

Ёрдамчии Ваколатдор оид ба ҳуқуқи кўдак дар Ҷумҳурии Тоҷикистон  Азиз Солиев дар суҳбат бо хабарнигори АМИТ «Ховар» гуфт: «Таҳлили вазъи риояи ҳуқуқи кўдак дар ҷумҳурӣ нишон медиҳад, ки бо кӯшишҳои пайвастаи Сарвари давлат ва Ҳуқумати мамлакат  баҳри беҳтар намудани вазъи риоя ва ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои кўдакон тадбирҳои дахлдор андешида мешаванд. Ин аст, ки сол аз сол вазъ дар ин самт дар мамлакат беҳтар шуда истодааст. Хусусан дар самти таъмини ҳуқуқи кўдакон дар соҳаи маориф, тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоӣ, таъмини ҳуқуқҳои кўдакони дорои маъюбият ва ятимону бепарасторон пешравиҳо назаррасанд».

Бино ба гуфтаи номбурда, таҳқиқоти созмонҳои бонуфузи байналмилалӣ шаҳодат медиҳанд, ки Ҷумҳурии Тоҷикистон дар самти ҳуқуқи кӯдак ба дастовардҳои назаррас ноил гардидааст. «Тибқи раддабандии «Шохиси ҳуқуқи кўдак», ки ҳамасола аз ҷониби созмони «Бунёди ҳуқуқи кўдак» дар ҳамкорӣ бо Донишгоҳи Ерасмуси Роттердам дар байни 163 кишвари аъзои Конвенсияи ҳуқуқи кўдаки СММ дар самти ҳуқуқи кўдак ба ҳаёт, саломатӣ, маориф ва ҳифзи муҳити зист гузаронида мешавад, Тоҷикистон соли 2016 дар ҷойи 57 ва соли 2017 дар ҷойи 55 қарор гирифт»,-иброз дошт Азиз Солиев дар идомаи суҳбат.

Ин нишондод дар ҳолест, ки нимаи аввали моҳи май Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон зимни суханронии худ дар мулоқот бо намояндагони ҷомеаи мамлакат бо нигаронӣ аз вазъи имрӯзаи ҷаҳон иброз доштанд: «Қариб 800 миллион нафар аҳолии сайёра аз норасоии ғизо азият кашида, як миллиард нафар кӯдакон дар шароити қашшоқӣ зиндагӣ мекунанд ва бо ҳамин иллат ҳар сол 22 ҳазор нафар кӯдак вафот мекунад».

Сарвари давлат боз дар ҳамин мулоқот чунин баён доштанд: «Ҳар сол танҳо бо сабаби норасоии оби тозаи ошомиданӣ як миллиону 400 ҳазор кӯдак азият кашида, ҳар дақиқа як кӯдаки навзод аз бемориҳои сироятии вобаста ба норасоии оби тоза ва муҳити пок ба ҳалокат мерасад».

Тибқи моддаи 34 Конститутсияи  Ҷумҳурии Тоҷикистон «Модару кӯдак таҳти ҳимоя ва ғамхории махсуси давлатанд… Давлат барои ҳифзи кӯдакони ятим, маъюб ва таълиму тарбияи онҳо ғамхорӣ менамояд».

Дар мисоли татбиқи ин моддаи Конститутсия метавон аз он ёдовар шуд, ки ҷиҳати рушди ҳунар, завқи баланди эҷодӣ, баланд бардоштани сатҳи донишу маърифат,  фаро гирифтан ба таҳсил,  нигоҳубин ва ғамхории пайвастаи кӯдакони ятим бевосита аз ҷониби Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон тадбирҳои зарурӣ андешида шуда, пайваста дар амал тадбиқ мегарданд.

Далели дигари тадбиқи ин гуфта дар он аст, ки бо супориши Сарвари давлат  Эмомалӣ Раҳмон ҷиҳати ба Ватан баргардондани шаҳрвандони Тоҷикистон аз минтақаҳои ҷангзадаи Шарқи Наздик 26 майи соли 2018 Вазорати корҳои хориҷӣ дар ҳамоҳангӣ бо ниҳодҳои дахлдори мамлакат  чор кӯдаки ноболиғро аз Ҷумҳурии Арабии Сурия ба Ватан баргардонид.

Ба андешаи Азиз Солиев, дар ҷумҳурӣ заминаи зарурии меъёрии ҳуқуқӣ ҷиҳати ҳифз ва пешбурди ҳуқуқи кӯдакони ятиму бепарастор ташкил карда шуда, он пайваста такмил меёбад. «Қонунҳои ҶТ «Дар бораи маориф», «Дар бораи ҳуқуқҳои кӯдак», «Дар бораи пешгирии зӯроварӣ дар оила», «Дар бораи ҳифзи иҷтимоии маъюбон», «Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд», кодексҳои оила, меҳнат ва ғ. дар ҳифзи ҳуқуқҳои кӯдак нақши муҳим мебозанд»,-илова намуд ӯ.

Тавре дар боло гуфтем, Тоҷикистон тайи солҳои охир тибқи таҳлилҳои байналмилалӣ оид ба ҳифзи ҳуқуқи кӯдак аз миёни 163 мамлакати олам мақоми 55 ва 57 –ро касб намуд, ки ин нишондиҳанда давоми 25 соли соҳибистиқлолӣ хеле хуб мебошад. Зеро мувофиқи маълумоти ЮНЕСКО имрӯз дар дунё 57 миллион нафар кӯдакон имконияти таҳсил кардан надоранд ва 25 миллион нафар кӯдакони аз 6 то 15-сола бо сабаби низоъҳои мусаллаҳона дар 22 кишвари олам аз имконияти мактабравӣ маҳруманд.

«Ҳукумати Тоҷикистон ба ҳифзи кўдакони ятим, маъюб ва таълиму тарбияи онҳо ғамхории аввалиндараҷа ва махсус зоҳир менамояд. Ҷиҳати бо ҳаёти пурарзиш, сатҳи шоистаи зиндагӣ таъмин намудани кўдакони бепарастор онҳо аз ҷониби давлат ройгон бо ҷойи зист, хўрок, сару либос, маблағҳои пулӣ, хизматрасонии тиббию иҷтимоӣ таъмин карда мешаванд. Ҳамчунин зимни таҳия ва татбиқи барномаҳои давлатии тараққиёти иқтисодию иҷтимоии кишвар, пеш аз ҳама, манфиатҳои кўдакони маъюб, ятим ва бепарастор ба назар гирифта мешавад»,-зикр намуд дар идомаи суҳбат ёрдамчии Ваколатдор оид ба ҳуқуқи кӯдак дар Ҷумҳурии Тоҷикистон Азиз Солиев.

Номбурда инчунин зикр намуд, ки Ҷумҳурии Тоҷикистон дар баробари Конвенсия оид ба  ҳуқуқи   кӯдаки СММ боз ду протоколи иловагии онро имзо кардааст, ки ба масъалаҳои вобаста ба манъи иштироки кӯдакон дар низоъҳои мусаллаҳона ва Протокол дар бораи манъи савдои кӯдакон ва фоҳишагии онҳо мебошад. Принсипҳои зикргардида дар  Қонуни ҶТ «Дар бораи ҳифзи ҳуқуқҳои кӯдак» ҷой карда шудаанд.

«Гувоҳи барҳақи волоияти ҳуқуқи кӯдак ва дар маркази диққати роҳбарияти олии мамлакат қарор доштани ин қишр дар он аст, ки соли 2016 бо ташаббуси Пешвои миллат  муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо мақсади мусоидат дар таъмини риоя ва ҳифзи ҳуқуқҳои кӯдак Ваколатдор оид ба ҳуқуқи кўдак дар Ҷумҳурии Тоҷикистон таъсис дода шуд»,-зикр кард Азиз Солиев.

Месазад аз он ёдовар шуд, ки субҳи 26 майи соли 2018 тифле, ки аҳолии мамлакатро  ба  9 миллион расонид, ба дунё омад. Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон падару модари тифли 9-миллионаи тоҷикро табрик гуфта, ба Раиси шаҳри Душанбе дастур доданд, ки оилаи тифли бадунёомадаро бо хонаи истиқоматӣ таъмин намояд. Раиси шаҳри Душанбе Рустами Эмомалӣ қарори дахлдори худро доир ба ҷудо намудани хонаи сеҳуҷрагӣ аз маркази пойтахт ба Назира Муллоҷонова имзо намуд ва худи ҳамон рӯз калиди хона аз ҷониби муовини раиси шаҳр Мавсума Муинӣ ба волидони тифл супорида шуд.

Бояд гуфт, ки мақсади таҷлил намудани Рӯзи байналмилалии ҳифзи кӯдакон ҷалби таваҷҷуҳи ҷомеа ба ҳалли мушкилот, ҳимояи ҳуқуқу озодиҳо ва таъмин намудани беҳтарин манфиатҳои кӯдакон мебошад.

Шукӯҳи ДАЛЕР,

АМИТ «Ховар»