Ҳуқуқи шаҳрвандон ба ҳифзи саломатӣ

Саломатии аҳолӣ яке аз арзишҳои асосӣ, омили муҳими таъмин намудани бехатарии миллии ҳар як кишвар ва рушди ҷомеа арзёбӣ мегардад.

Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба соҳаи тандурустӣ таваҷҷуҳи махсус зоҳир намуда, сиёсати давлат дар самти ҳифзи саломатӣ ба амалӣ намудани ҳуқуқи конститутсионии шаҳрвандон ба ёрии тиббии дастрас, бехатар ва босифат равона карда шудааст.

Таъмини ҳуқуқи ҳар шахс ба саломатӣ мақсади асосӣ ва афзалияти сиёсати давлатӣ ба шумор меравад, ки мунтазам аз ҷониби Сарвари давлат таъкид карда мешавад.

Ислоҳоти соҳаи тандурустӣ бомувафақият идома дошта, дастрасии умум ба муассисаҳои тандурустӣ, хизматрасониҳои босифати тиббӣ таъмин мегардад.

Ҳуқуқ ба саломатӣ ё номи пурраи ин ҳуқуқ аз рӯи мафҳумҳои байналмилалӣ — ҳуқуқ ба сатҳи олитарини дастрасии саломатии ҷисмонӣ ва руҳӣ яке аз ҳуқуқҳои бунёдии инсон ба шумор меравад. Тибқи Оинномаи Созмони байналмилалии тандурустӣ “Саломатӣ ин нафақат набудани беморӣ ё нуқсонҳои ҷисмонӣ, балки ҳолати беҳбудии пурраи ҷисмонӣ, равонӣ ва иҷтимоӣ мебошад”.

Ҷумҳурии Тоҷикистон узви як қатор санадҳои ҳуқуқии байналмилалии ҳуқуқи инсон ба шумор меравад. Эъломияи ҳуқуқи инсон, Паймони байналмилалии оид ҳуқуқҳои иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангӣ, Паймони байналмилалӣ оид ба ҳуқуқҳои шаҳрвандӣ ва сиёсӣ ва дигарҳо дорои меъёрҳои танзимкунандаи ҳуқуқ ба саломатӣ мебошанд.

Дар моддаи 25 Эъломияи ҳуқуқи инсон омадааст, ки “ҳар инсон бa чунин сатҳи зиндагӣ, аз ҷумла ба нигоҳубини тиббӣ, ки барои сиҳатию некӯаҳволии худи ӯ ва оилааш зарур аст, ба таъминоти иҷтимоӣ дар ҳолатҳои беморӣ ҳуқуқ дорад”.

Моддаи 12 Паймони байналмилалӣ оид ба ҳуқуқҳои иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангӣ пешбинӣ менамояд, ки давлатҳои иштирокчии Паймон ҳуқуқи ҳар як инсонро ба сатҳи олии дастрасии саломатии ҷисмонӣ ва равонӣ эътироф мекунанд.

Соли 2017 маротибаи аввал дар ҷумҳурӣ Кодекси тандурустии Ҷумҳурии Тоҷикистон қабул карда шуд, ки муносибатҳои ҷамъиятиро дар соҳаи тандурустӣ ба танзим дароварда, ба татбиқи ҳуқуқҳои конститутсионии шаҳрвандон ва ҳифзи саломатӣ равона карда шудааст. Тибқи Кодекси мазкур ба шаҳрвандон дар ташкилотҳои низоми давлатии тандурустӣ бо тартиби муқаррарнамудаи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон кумаки тиббию санитарии ройгон расонида мешавад.

Ҳуқуқ ба ҳифзи саломатӣ тавассутӣ расонидани ёрии тиббӣ, солимгардонии муҳити зист, инкишофи оммавии варзиш, тарбияи ҷисмонӣ ва сайёҳӣ таъмин карда мешавад.

Ҳуқуқи инсон ин муносибати ҳамдигарии инсон ва ҳокимият (давлат) мебошад. Ҳуқуқ доштани инсон ҳокимиятро водор менамояд, ки барои амалишавии ин ҳуқуқ чораандешӣ намояд. Аз ин мафҳум ва бо дарназардошти он, ки ҳуқуқ ба саломатӣ яке аз ҳуқуқҳои табии инсон мебошад, бармеояд, ки давлат вазифадор аст барои амалӣ шудани ҳуқуқ ба саломатӣ муассисаҳои тиббӣ бунёд намояд, ки аз он шахс истифода бурда тавонад.

Дар таъмини ҳифзи ҳуқуқи беморон баъзе камбудиҳо низ ба назар мерасанд. Новобаста аз он, ки заминаи қонунгузории батанзимдарории масъалаҳои ҳифзи саломатии аҳолӣ муҳайё карда шудааст, то ҳол маърифати ҳуқуқии патсиентҳо дар сатҳи паст қарор дорад. Шаҳрвандон ба пуррагӣ аз ҳуқуқҳои худ дар ин самт ва ҳифзи ин ҳуқуқҳо огаҳӣ надоранд. Ба ғайр аз ин камфаъолиятии беморон дар самти ҳимояи ҳуқуқу манфиатҳои худ имконият намедиҳад, ки онҳо барои ҳифзи ҳуқуқу манфиатҳои қонунии худ ба мақомоти дахлдор муроҷиат намоянд.

Баланд бардоштани маърифати ҳуқуқии шаҳрвандон оид ба ҳуқуқу озодиҳои инсон, аз ҷумла дар самти ҳуқуқ ба саломатӣ яке аз самтҳои афзалиятноки фаъолияти мақомоти ВҲИ мебошад. Ҷиҳати расидан ба ин ҳадаф аз воситаҳои гуногун, аз қабили вохӯрию мулоқот бо аҳолӣ, семинару тренингҳои омӯзишӣ, баромад дар телевизион ва радио, нашри мақола, чоп ва паҳн намудани “Ахбори ВҲИ ҶТ”, китобу брошура, сомонаи мақомот ва дигарҳо васеъ истифода бурда мешаванд.

Кормандони сохторҳои маҳаллии ВҲИ низ дар минтақаҳо мунтазам машваратҳои сайёр гузаронида, дар вохӯриву мулоқотҳо ба шаҳрвандон ёрии ҳуқуқии ройгон мерасонанд.

Густариш додани корҳои фаҳмондадиҳӣ дар байни аҳолӣ оид ба ҳуқуқу озодиҳо дар самти ҳифзи саломатӣ хеле муҳим аст.

Таъмини дастрасии саривақтии маҳбусон ба ташхис ва табобат, тақвияти ҳамкориҳо бо давлатҳои қабулкунандаи муҳоҷирони меҳнатӣ оид ба таъмини дастрасии онҳо ба ташхис ва табобат беҳбудиро тақозо мекунад.

Ташвиқу тарғиби идеологияи бурдани тарзи ҳаёти солим аз манфиат холӣ нест.

Масъалаи дигаре, ки ба ҳуқуқи инсон дахл дорад-ин манъи табъиз мебошад. Ҳолатҳои мавриди табъиз қарор гирифтани гурӯҳҳои махсуси аҳолӣ — гирифторони вируси норасоии масунияти одам, шахсони маводи нашъаоварро бо усули тазриқ истеъмолкунанда, беморони сил, майзадагон ва дигар гурӯҳҳои осебпазир аз ҷониби кормандони тиб ба назар мерасанд.

Аз натиҷаи баррасии Гузоришҳои даврии Тоҷикистон оид ба иҷрои уҳдадориҳои байналмилалӣ мақомоти шартномавии СММ дар самти ҳуқуқ ба саломатӣ тавсияҳои худро пешниҳод намудаанд.

Дар вохӯрии Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон бо Маърӯзачии махсуси СММ оид ба масъалаҳои ҳуқуқи ҳар шахс ба сатҳи олитарини дастрасии саломатии ҷисмонӣ ва руҳӣ Ананд Гровер 28 майи соли 2012 камбудиҳои дар ин самт ҷойдошта қайд карда шуданд. Маърӯзачӣ барои беҳтар намудани вазъ дар самти ҳуқуқ ба саломатӣ ба Тоҷикистон якчанд тавсияҳои зеринро пешниҳод намуд:

Дар самти низоми тандурустӣ ва маблағгузории он:

— аз ҳисоби буҷети давлатӣ зиёд намудани маблағгузорӣ ба соҳаи тандурустӣ;

Дар самти пешгирӣ, табобат ва мубориза бар зидди бемориҳои сил:

— зиёд намудани ҳаҷми маблағгузориҳо барои пешгирӣ, табобат ва мубориза бар зидди бемориҳоии сил;

— пешбинӣ намудани хизматрасониҳои ройгон дар самти ташхис ва табобати бемориҳои сил, таъмини дастрасии чунин хизматрасониҳо ба аҳолии деҳот ва ноҳияҳои дурдаст;

— ҳифз намудани ҳуқуқ ба махфиёти маълумотҳои шахсии тиббии беморони гирифтори сил, бахусус иттилоот вобаста ба ташхис ва табобат;

— тақвияти ҳамкориҳо бо давлатҳои қабули муҳоҷирони меҳнатӣ оид ба таъмини дастрасии бефосилаи онҳо ба ташхис ва табобат дар Тоҷикистон ва ҳам дар вақти будубош дар давлатҳои қабулкунанда;

— таъмини дастрасии саривақтии маҳбусон ба ташхис ва табобати касалиҳои сил ва амалӣ намудани низоми мониторинг ва низоми бақайдгирии тиббӣ дар муассисаҳои пӯшида бо мақсади пешгирӣ намудани ҳодисаҳои қатъ шудани табобати маҳбусон ва собиқ маҳбусони дорои касалиҳои сил;

— гузаронидани чорабиниҳои иттилоотӣ-фаҳмонидадиҳӣ дар байни аҳолӣ оид ба усулҳои пешгирӣ ва роҳҳои паҳн шудани ин беморӣ.

Дар самти саломатии руҳӣ:

— тибқи меъёрҳои тиббии байналмилалӣ ва ҳифзи ҳуқуқӣ таъмин намудани муассисаҳои табобатӣ ва хизматрасониҳо дар сатҳи ҷамоатҳо барои шахсони гирифтори касалиҳои руҳӣ;

— беҳтар намудани шароити санитарӣ-гигиении будубош дар муассисаҳои руҳӣ ва аз байн бурдани камбудиҳои мавҷуда дар таъмини базаи моддӣ-техникӣ;

— васеъ намудани омодагии аз ҷиҳати илмӣ асоснок оид ба масъалаҳои саломатии руҳӣ дар муассисаҳои таҳсилотӣ, бахусус барои омода намудани равоншиносон ва кормандони равонӣ-иҷтимоӣ;

— гузаронидани корҳои иттилоотӣ-маърифатӣ дар байни аҳолӣ оид ба масъалаҳои роҳ надодан ба табъиз нисбати шахсони гирифтори касалиҳои руҳӣ;

— таъмини ҳифзи ҳуқуқ ба махфиёти маълумотҳои шахсии тибии шахсони гирифтори касалиҳои руҳӣ;

— таъмини расмиёти гирифтани розигии беморони руҳӣ то лаҳзаи ҷойгиркунӣ дар муассисаҳои психиатрӣ ё истифода намудани табобати дахлдор.

Барои амалӣ намудани ҳуқуқ ба саломатӣ низоми самаранок ва маҷмӯии тандурустӣ, ки ҳифзи саломатӣ ва дигар омилҳои ба саломатӣ таъсиркунандаро дарбар мегирад ва барои ҳама дастрас аст, зарур аст. Хушбахтона, чунин низом дар давраи начандон тулонии мавҷудияти давлати соҳибистиқлоли Тоҷикистон таъсис дода шуд ва он устуворона фаъолият мекунад. Дар марҳилаи кунунии рушди батанзимдарории ҳуқуқии муносибатҳои соҳаи тандурустӣ зарур аст, ки диққати асосӣ ба ҳалли мушкилоти ҳуқуқи шахс ба саломатӣ, ба беҳтар намудани муносибати бемор ва табиб равона карда шавад.

Салоҳуддинов М.М.,
сармутахассиси Шуъбаи ҳифзи
давлатии ҳуқуқҳои иқтисодӣ,
иҷтимоӣ ва фарҳангии Дастгоҳи
Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон
дар Ҷумҳурии Тоҷикистон

Ҳифзи ҳуқуқи инсон дар муассисаҳои пӯшида ва қисман пӯшида

Дар санадҳои асосии байналмилалии ҳуқуқу озодиҳои инсон ба ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои маҳкумшудагон ва муносибат бо онҳо таваҷҷуҳи хоса дода мешавад. Бахусус Қоидаҳои стандартии ақалли муносибат бо маҳкумшудагон, Маҷмӯи принсипҳои ҳифзи ҳамаи шахсоне, ки дар ин ё он шакл мавриди боздошт ё ҳабс қарор дода мешаванд ва Принсипҳои асосии муносибат бо маҳкумшудагон дорои маҷмӯи кафолатҳои ҳифзи ҳуқуқи шахсони мавриди боздошт ё ҳабс қароргиранда мебошанд. Мазмуни санадҳои мазкур барои ҷорӣ намудани ҳар гуна низоми маҳбасҳо асос мебошад. Дар санадҳои мазкур пешбинӣ шудаанд, ки ҳар як шахси маҳкумшуда ё боздоштшуда бояд аз ҳуқуқи эҳтироми қадру қимати инсонӣ бархӯрдор бошанд.

Ҳамзамон дар санадҳои миллии самти мазкур талаботи меъёрҳои санадҳои байналмилалӣ ба назар гирифта шудаанд.

Ҳифзи ҳуқуқи инсон дар муассисаҳои пӯшида ва қисман пӯшида Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсонро ҳамчун воситаи иловагии ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд бетараф гузошта наметавонад.

Дар Стратегияи фаъолияти Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон барои солҳои 2016–2020 мониторинги риояи ҳуқуқҳои инсон дар муассисаҳои пӯшида ва қисман пӯшида самти афзалиятнок муайян шудааст.

Ҳуқуқи маҳкумшудагон ба муроҷиат ба Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон дар моддаи 16 Кодекси иҷрои ҷазои ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар карда шудааст.

Соли 2020 аз номи шахсони дар муассисаҳои ислоҳӣ нигоҳдошташаванда ва наздикони онҳо дар Дастгоҳи Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон 13 муроҷиатҳо ба қайд гирифта шудаанд. Мазмуни асосии муроҷиатҳоро масъалаҳо оид ба мусоидат намудан барои ба табобат фаро гирифтани маҳкумшуда,  озод намудани маҳкумшуда аз адои ҷазо бинобар вазъи саломатӣ, бахшиши ҷазо, таъин намудан ба сифати ҳимоятгар, кам кардани муҳлати адои ҷазо, вохӯрӣ бо маҳкумшуда, гузаронидан ба муассисаи ислоҳии ҷумҳурӣ аз дигар кишвар, огоҳӣ ёфтан аз вазъи саломатии маҳкумшуда, инчунин норозигӣ аз ҷазои таъиншуда, амали кормандони муассисаи ислоҳӣ, аз ҷумла, аз қарори ба изолятори (тавқифгоҳи) ҷаримавӣ ҷойгир намудани маҳкумшуда ва дигарҳо ташкил мекунанд.

Бо мусоидати Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон ба шаҳрвандон Ф.С. барои вохӯрӣ намудан бо хешовандаш маҳкумшуда М.А., ба Д.Б. ва Ш.А. барои огоҳӣ ёфтан аз вазъи саломатии маҳкумшудагон ва дастрас намудани маводи доруворӣ, ба шаҳрванд Ш.Б.  барои аз муоинаи тиббӣ ва ташхиси ултрсадоӣ гузаронидани бародараш маҳкумшуда А.Б. мусоидат карда шуд.

Шаҳрвандон Д.Б. ва Ш.Б.  ба Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон барои дастгирӣ ва мусоидат намудан барои ҳалли мушкилоташон изҳори сипос намуданд.

Бо мақсади пешгирии шиканҷа ва дигар намудҳои муносибат ва ҷазои бераҳмона, ғайриинсонӣ ё таҳқиркунандаи шаъну шараф дар ҷойҳои маҳрумӣ ва маҳдудкунӣ аз озодӣ ва беҳтар намудани шароити  нигоҳдорӣ аз соли 2014 дар назди Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон Гурӯҳи мониторинги ҷойҳои маҳрумӣ аз озодӣ амал мекунад.

Дар доираи Гурӯҳи мониторингӣ намунаи нодири ҳамкориҳои мақомоти давлатӣ ва ҷомеаи шаҳрвандӣ таъсис дода шуда, фаъолияти он ба аз байн бурдани шиканҷа ва дигар муносибатҳои ғайриқонунӣ дар тамоми муассисаҳои шакли пӯшида ва нимпӯшида равона карда шудааст.

Гурӯҳи мониторингӣ дар рафти мониторинг вазъи ҳуқуқи инсонро дар ҷойҳои маҳрумӣ ва маҳдудкунӣ аз озодӣ аз нуқтаи назари пуштибонии қадру қиммати инсонӣ, принсипи дахлнопазирии он, муайянкунӣ ва бақайдгирии ҳолатҳо, оқибатҳои муносибати бераҳмона ё шиканҷа мавриди таҳқиқ қарор медиҳад.

Ҷиҳати мусоидат ба ҳифзи ҳуқуқи шахсони дар ҷойҳои маҳрумӣ ва маҳдудкунӣ аз озодӣ нигоҳдошташаванда соли 2020 як қатор чорабиниҳо, ба мисли ташкил ва гузаронидани чорабиниҳои таълимӣ дар шуъбаҳои Вазорати корҳои дохилӣ, ба забони давлатӣ тарҷума кардани ҳуҷҷатҳои байналмилалӣ дар самти озодӣ аз шиканҷа, аз ҷумла Принсипҳои асосии истифодаи қувва ва силоҳи оташфишон ва Кодекси рафтори кормандони мақомоти ҳифзи ҳуқуқ, ташкили баромад дар ВАО ва чопи мақолаҳо, ба роҳ мондани ҳамкорӣ бо Гурӯҳи корӣ оид ба пешбурд ва батасвибрасонии Протоколи иловагии Конвенсияи зидди шиканҷа, баррасӣ ва санҷиши муроҷиатҳои шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ  дар самти мазкур, мониторинги риояи ҳуқуқҳои инсон дар 18  муассисаҳои пӯшида ва қисман пӯшида ва дигарҳо пешбинӣ шудаанд.

Бо мақсади баланд бардоштани сатҳи иттилоотӣ ва маърифати ҳуқуқӣ 17 январи соли 2020 корманди Дастгоҳи Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон бо даъвати Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон вобаста ба Форуми якуми пенитенсиарӣ ҷиҳати пешниҳод намудани таклифҳо барои рушди соҳаи иҷрои ҷазои ҷиноятӣ иштирок намуд.

Соли 2020 аз ҷониби мақомоти Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон ду  санҷиши шароити нигоҳдошти маҳкумшудагон дар муассисаҳои пӯшида, аз ҷумла, Муассисаи ислоҳии ЯС 3/1 ва Муассисаи ислоҳии ЯС 3/4-и Сарраёсати иҷрои ҷазои ҷиноятии Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон гузаронида шуданд.

Натиҷаи санҷишҳо нишон доданд, ки ҷиҳати беҳтар намудани шароити нигоҳдошт корҳои муайян анҷом дода шуда, шароити нигоҳдошт дар ин муассисаҳо қаноатбахш ва муносибати кормандон бо маҳкумшудагон хуб аст. Аз суҳбатҳо бо маҳкумшудагон бармеояд, ки онҳо аз шароити нигоҳдошт ягон шикоят надоранд.

Аз натиҷаи санҷишҳои мазкур барои беҳтар намудани вазъи риояи ҳуқуқи маҳкумшудагон ба роҳбарияти муассисаҳои зикршуда тавсияҳои дахлдор дода шуданд.

 Вобаста ба санҷишҳои гузаронидашуда рӯзи 24 апрели соли 2020 корманди Дастгоҳи Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон бо мухбири Нашрияи “Фараж” мусоҳиба доир намуд.

Бо мақсади баланд бардоштани маърифати ҳуқуқии шаҳрвандон дар самти озодӣ аз шиканҷа ва дигар намудҳои муносибат ва ҷазои бераҳмона, ғайриинсонӣ ё таҳқиркунандаи шаъну шараф аз воситаҳои гуногун, аз қабили баромад дар ВАО, нашри мақола ва дигарҳо васеъ истифода бурда шуданд. Аз ҷумла, дар Радиои Тоҷикистон дар мавзӯи «Вазъи ҳуқуқи инсон» баромад, дар сомонаи “Сaвar. Asia” дар мавзӯи “Таджикистан: как остановить расползание экстремизма в тюрмах?” хабар ва дар сомонаи  Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон дар мавзӯи “Ҳамкориҳои Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон бо мақомоти ҳокимияти давлатӣ дар самти ҳифзу ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд” мақола нашр карда шуданд.

Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон минбаъд низ дар доираи ваколатҳои пешбининамудаи қонунгузорӣ фаъолияти худро дар самти ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсон дар муассисаҳои пӯшида на қисман пӯшида тақвият медиҳад.

Ашуров Муқим Усмонович –
Сардори шуъбаи ҳифзи давлатии
ҳуқуқҳои шаҳрвандӣ ва сиёсии
Дастгоҳи Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон
дар Ҷумҳурии Тоҷикистон

Маҷлиси Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон

2020-05-27majlisi_hukumatИмрӯз таҳти раёсати Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси Ҳукумати мамлакат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон маҷлиси навбатии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор шуд.

Дар кори маҷлис нахуст оид ба ҷараёни иҷрои амри Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 22 майи соли 2018 ҳисоботи раиси вилояти Хатлон Қурбон Ҳакимзода шунида шуд. Таъкид гардид, ки дар қаламрави вилоят дар доираи иҷрои амри Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз ҷумла бунёду навсозии беш аз 7500 иншооти таъиноти гуногун ба нақша гирифта шуда, дар 3901 иншоот корҳои сохтмонию навсозӣ аллакай анҷом ёфтааст, ки 52 фоизи нақшаи пешбинишударо ташкил медиҳад. Аз шумораи умумии иншооти сохташуда ва навсозӣ гардида, 3210 иншоот ё 82 фоизи он аз ҳисоби соҳибкорони маҳаллӣ анҷом дода шудааст. Аз ин ҳисоб дар вилояти Хатлон дар давоми солҳои 2018-2019 ва се моҳи соли 2020 4742 ҷойи кори доимӣ ва 11 161 ҷойи кори мавсимӣ ташкил карда шудааст. Ба таъкиди раиси вилоят аз шумораи умумии иншооти ба истиқболи ҷашни 30-солагии истиқлоли давлатӣ сохтмону навсозияшон ба нақша гирифташуда, аз ҷумла 603 иншооти соҳаи маориф, 941 иншоот дар соҳаи тандурустӣ, 210 иншооти фарҳангӣ ва 590 иншооти варзишию солимгардонӣ ба ҳисоб меравад.

Сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бори дигар муҳимияти таҷлили ҷашни 30-солагии Истиқлолияти давалтиро таъкид намуда, ба роҳбарияти вилоят ва расиони шаҳру ноҳияҳои он ҷиҳати тақвияти тадбирҳои бунёдкориву ободонӣ ба истиқболи ин санаи таърихӣ, рушди соҳаҳои саноату кишоварзӣ ва афзун намудани шумораи ҷойҳои нави корӣ, назорати сатҳу сифати корҳои сохтмонию навсозӣ ва рушди инфрасохтори маҳал, дастуру супоришҳои мушаххас доданд.

Аъзои Ҳукумати мамлакат лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ворид намудани тағйиру иловаҳо ба Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон», лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ворид намудани тағйиру илова ба Кодекси ҳуқуқвайронкунии маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон», лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ворид намудани тағйиру илова ба Кодекси мурофиаи ҳуқуқвайронкунии маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон», лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Оид ба ворид намудани тағйиру иловаҳо ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи фаъолияти бонкӣ», лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Оид ба ворид намудани тағйиру иловаҳо ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Бонки миллии Тоҷикистон» ва лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Оид ба ворид намудани тағйиру иловаҳо ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи хизматрасониҳои пардохтӣ ва низоми пардохтӣ»-ро баъди муҳокима барои баррасӣ ба Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод намуданд.

Сипас дар бораи Барномаи миллии коммуникатсионии 1000 рӯзи аввали ҳаёти кӯдак дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2020-2024 вазири тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ Ҷамолиддин Абдуллозода ва дар бораи Барномаи саноатикунонии босуръати Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2020-2025 вазири саноат ва технологияҳои нав Заробиддин Файзуллозода ҳисобот доданд.

Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси Ҳукумати мамлакат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҷиҳати таъмини иҷрои саривақтии масъалаҳои рӯзномаи маҷлиси навбатӣ ва бартарафсозии мушкилоту камбудиҳои мавҷуда дар ин самт ба ҳукумати мамлакат, роҳбарони вазорату идораҳо, раисони вилоятҳо ва шаҳру ноҳияҳои ҷумҳурӣ дастуру супоришҳои мушаххас доданд.

Ситоди ҷумҳуриявӣ оид ба пешгирӣ аз паҳншавӣ ва интиқоли сирояти коронавирус COVID-19 дар Ҷумҳурии Тоҷикистон вазифадор карда шуд, ки ҷиҳати пурзур намудани чораҳои зиддиэпидемикӣ дар мамлакат ва боз ҳам беҳтар намудани хизматрасонии тиббӣ ба беморону сироятёфтагон, таъминоти муассисаҳои тандурустӣ бо доруворӣ ва лавозимоти тиббӣ ба миқдори зарурӣ, дастгирию кумаки пайвастаи кормандони соҳаи тандурустӣ тадбирҳои иловагӣ андешад.

Дар охири кори маҷлис Президенти мамлакат, Раиси Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба аъзои ҳукумат, роҳбарони вазорату идораҳо ва ташкилоту муассисаҳои давлатӣ роҳбарони мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилоятҳо ва шаҳру ноҳияҳои ҷумҳурӣ доир ба вусъати тадбирҳои ободониву бунёдкорӣ бахшида ба ҷашни 30 – солагии Истиқлоли давлатӣ, омодагии ҳамаҷониба ба давраи тирамоҳу зимистони солҳои 2020-2021, вусъати корҳои саҳроӣ, истифодаи самраноки заминҳои наздиҳавлигию ҳоҷагиҳои деҳқонӣ, ҷамъоварии беталафи ҳосили меваю сабзавот ва дигар зироати кишоварзӣ дастуру супоришҳои қатъӣ доданд.

27.05.2020, шаҳри Душанбе www.prezident.tj

Падидаи душаҳрвандӣ ва вазъи ҳуқуқии он

Шаҳрвандӣ – ин алоқаи устувори ҳуқуқии шахс бо давлат мебошад‚ ки тибқи он ҳар як шаҳванд нисбати давлат ҳуқуқ ва ӯҳдадориҳои мушаххас дорад. Яъне шаҳрвандӣ муайянкунандаи вазъи ҳуқуқии инсон дар дохил ва хориҷи кишвар мебошад. Зикр кардан ба маврид аст‚ ки масъалаи шаҳрвандӣ асосан ҳуқуқи дохилидавлатӣ бошад ҳам‚ вале он бо созишномаҳои универсалӣ бевосита бояд иртибот дошта бошад.

Душаҳрвандӣ ва ё бисёршаҳрвандӣ яке аз падидаҳои ҳуқуқи конститутсионӣ буда‚ имрӯзҳо диққати баъзе давлатҳо ва ҳуқуқшиносонро ба худ ҷалб кардааст. Шахсоне‚ ки душаҳрвандӣ ва ё бисёршаҳрвандӣ доранд‚ онҳо «Бипатрид» номида мешаванд. Яъне шахс дар як вақт бо ҳуҷҷати расмӣ‚ шиноснома ва ғайра исбот карда метавонад‚ ки дорои ду ва ё якчанд шаҳрвандӣ аст ва мансубият ба кадом давлатро дорад.

Дар замони муосир задухурдҳои фарҳангу тамаддунҳо ва тағйир ёфтани вазъи сиёсии ҷаҳон ба чашм мерасад‚ ки баъзе давлатҳо дар қонунгузории миллии худ оиди ин масъала меъёрҳои махсус пешбинӣ карда истодаанд. Аз он ҷумла‚ дар Конститутсияи Руминия пешбинӣ шудааст‚ ки вазифаҳои оммавӣ‚ мансабҳои олии давлатиро шахсоне ишғол карда метавонанд‚ ки танҳо шаҳрвандии Руминияро доранд.

Агар атрофи масъалаи душаҳрвандӣ дар қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон назар кунем‚ дар моддаи 15 Конститутсияи Ҷумҳурии Точикистон ва моддаи 4 Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи шаҳрвандии Ҷумхурии Тоҷикистон» чунин меъёр пешбинӣ шудааст. «Мансубияти шаҳрвандии Тоҷикистон ба шаҳрвандии давлати дигар эътироф намешавад‚ ба истиснои мавридҳое‚ ки дар қонун ва шартномаҳои байнидавлатии Тоҷикистон нишон дода шудааст».

Ҷумҳурии Тоҷикистон дар масъалаи душаҳрвандӣ танҳо бо Федератсияи Россия аз 7-уми сентябри соли 1995 шартномаи дуҷониба бастааст‚ ки ин шартномаи байнидавлатӣ аз 10 модда иборат буда‚ дар ҳудуди Ҷумҳурии Тоҷикистон ва дар ҳудуди Федератсияи Россия қувваи якхелаи ҳуқуқӣ дорад. Ин шартнома ба мӯҳлати 5 сол баста шудааст ва агар тарафҳо 6 моҳ пеш аз ба охир расидани шартнома мӯҳлати шартнома бо тариқи хаттӣ барои бекор кардани шартнома тарафи дигарро огоҳ накунанд шартномаи мазкур ба мӯҳлати 5-сол баста шуда‚ ба ҳисоб меравад ва то ҳол ин шартнома амал мекунад.

Дар моддаи 1 ин шартномаи байнидавлатӣ омадааст‚ ки  шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ҳолати ба даст овардани шаҳрвандии Федератсияи Россия ва шаҳрвандони Федератсияи Россия дар ҳолати ба даст овардани шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳуқуқ доранд‚ яъне дар як вақт соҳиби душаҳрвандӣ бошанд. Дар моддаи 3 ин шартномаи байнидавлатӣ масъалаҳои ҳимоя ва ҳифзи ҳуқуқу озодӣ‚ ӯҳдадориҳо ва таъминоти иҷтимоии шахсони дорои душаҳрвандӣ пешбинӣ шудааст.

Баъди тағйиру иловаҳо ба Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон моҳи майи соли 2016 агар мо баъзе меъёрҳои онро шарҳ диҳем‚ масъалаи  доштани душаҳрвандиро дар бар мегирад. Аз он ҷумла дар бобҳои 3‚4‚5‚8 нисбати вакили Маҷлиси намояндагон‚ узви Маҷлиси Миллӣ‚ номзадии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон‚ аъзои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон‚ судяҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон меъёрҳои махсус пешбинӣ шудааст‚ ки таъин ва интихоб шудан дар ин вазифаҳои мансаби давлатӣ танҳо доштани шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистонро талаб мекунад.

Новобаста аз он‚ ки шартномаи байнидавлатӣ доштани душаҳрвандиро иҷозат додааст‚ аммо дар баъзе ҳолатҳо он  таъсири худро ба бештари соҳаҳои дохилидавлатӣ  мерасонад‚ ки дар меъёрҳои конститутсионӣ пешбинӣ гардидааст.Аз қоидаҳои умумӣ бармеояд‚ ки масъулияти шахси душаҳрванд мансуб ба ду кишвар аст‚ лекин ҳуқуқу озодии он дар он кишваре татбиқ мегардад‚ ки истиқомати доимӣ дошта бошад.

Ҳамин тариқ‚ махсусиятнокии падидаи «душаҳрвандӣ» дар он ифода меёбад‚ ки он на ба санадҳои қонунгузорӣ‚ балки бо мавҷуд будани шартномаҳои дуҷониба бо давлатҳои алоҳида танзим мегардад.

Қурбонов А.
нозир-коргузори Ваколатдор оид ба
ҳуқуқи инсон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон 

Паёми шодбошии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба муносибати Рӯзи ҷавонон

Kasri-millat1Ҷавонони азиз!

Ҳамаи шумо – нерӯи ободгари имрӯзи кишвари соҳибистиқлоламон ва созандагони ояндаи ободу осудаи Тоҷикистонро ба ифтихори Рӯзи ҷавонони мамлакат самимона табрик мегӯям.

Бо дарназардошти он, ки ҷавонон нерӯи бузурги ҷомеа мебошанд, мо илова ба мақоми ваколатдор доир ба пешбурди сиёсати давлат оид ба ҷавонон боз Шӯрои миллии кор бо ҷавонон дар назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистонро таъсис додем.

Яъне мо ба ҳаллу фасли масоили марбут ба ҳаёт ва фаъолияти ҷавонон, такмили боз ҳам бештари заминаи ҳуқуқии соҳа ва муҳайё кардани шароити мусоид барои онҳо дар ҳамаи арсаҳо эътибори аввалиндараҷа медиҳем.

Қобили зикр аст, ки сиёсати давлатии ҷавонон ҳанӯз аз оғози соҳибистиқлолӣ дар маркази таваҷҷуҳи давлати Тоҷикистон қарор дошта, мо то имрӯз ҳар як ибтикори созандаи ҷавононро дастгирӣ менамоем ва фаъолияти ватандӯстонаву босамари онҳоро ҳамеша қадр мекунем.

Ҳоло мо метавонем дилпурона изҳор дорем, ки ҷавонони кишвар низ бо истифода аз шароити барои онҳо фароҳамовардаи давлат ва Ҳукумати мамлакат вазифаҳои худро бо масъулияти баланд дар назди ҷомеа иҷро менамоянд ва ҳамчун насли ташаббускору ояндасоз дар саросари мамлакат ба корҳои бунёдгаронаву созанда машғул мебошанд.

Имрӯз фаъолияти онҳо миёни аҳли ҷомеа торафт тақвият ёфта, ҷавонони мо дар ҳаёти сиёсӣ ва иҷтимоиву иқтисодии мамлакат иштироки фаъолона доранд.

Ҷавонони мо тарафдории самимонаи худро аз сиёсати пешгирифтаи давлати Тоҷикистон бо кору рафтори худ собит месозанд.

Мо ифтихор дорем, ки ҷавонони кишвар бо асри нав ҳамқадам буда, талаботи замонаи пешрафтро хуб дарк мекунанд, дар муассисаҳои таҳсилоти олии касбии дохили кишвар ва хориҷ аз он илму дониш меомӯзанд, ба корҳои илмиву таҳқиқотӣ машғуланд, дар раванди ободонии Ватан ва дар бунёди иншооти бузург, аз ҷумла нерӯгоҳи барқи обии «Роғун» саҳми назаррас мегузоранд. Ҷавонони далеру ғаюри мо дар сафҳои Қувваҳои Мусаллаҳ сарбаландона ва содиқона хизмат карда, дар таъмини амнияти давлат, сулҳу оромӣ, суботи сиёсӣ, ваҳдати миллӣ ва ҳифзи дастовардҳои даврони соҳибистиқлолӣ нақши бузург доранд.

Ҷавонон, инчунин, дар тарғиби тарзи ҳаёти солим ва оммавигардонии варзиш, ки яке аз ҳадафҳои муҳимми Ҳукумати мамлакат мебошад, саҳми басо назаррас доранд.

Бо бунёду ба истифода супоридани иншооти замонавии варзиш, ки бо шарофати онҳо имкони ҷалби бештари наврасону ҷавонон ба машқу тамрин бамаротиб беҳтар гардидааст, солҳои охир сафи варзишгароне, ки дар мусобиқаҳои минтақавӣ ва ҷаҳонӣ сазовори ҷойҳои намоён шудаанд, ду баробар афзоиш ёфтааст.

Эълон гардидани «Бистсолаи омӯзиш ва рушди илмҳои табиӣ, дақиқ ва риёзӣ» иқдоми навбатии мо барои дастгирии наврасон ва ҷавонон аст, зеро дар доираи он ҳар як ҷавони илмдӯст метавонад рӯ ба омӯзиши ҷиддии ин илмҳои ҳаётан муҳим оварад ва дар рушди минбаъдаи кишвар ҳиссаи босазои худро гузорад, зеро ояндаи Тоҷикистон ба амиқ аз худ кардани ин илмҳо сахт алоқаманд мебошад.

Имрӯзҳо лоиҳаи қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ҷавонон ва сиёсати давлатии ҷавонон», «Дар бораи тарбияи ҷисмонӣ ва варзиш», «Стратегияи сиёсати давлатии ҷавонон то соли 2030» ва «Консепсияи миллии сиёсати давлатии ҷавонон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» дар таҳрири нав таҳия гардида истодаанд, ки бо қабули санадҳои мазкур фаъолияти ҷавонон дар ҷомеа боз ҳам беҳтар ба танзим дароварда мешавад.

Бо шуғли доимӣ таъмин кардани ҷавонон яке аз масъалаҳои муҳимми сиёсати иҷтимоии Ҳукумати кишвар мебошад. Дар ин самт мо бояд тадбирҳои иловагӣ андешида, фоизи қувваи кориро аз ҳисоби ҷавонон боз ҳам баланд бардорем.

Доир ба ин масъала ман дар Паёми навбатии худ ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Ҳукумати мамлакат, вазоратҳои маориф ва илм, меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолӣ ва дигар вазорату идораҳоеро, ки дар сохторашон муассисаҳои таълимӣ доранд, инчунин, раисони вилоятҳо ва шаҳру ноҳияҳоро вазифадор кардам, ки дар муддати панҷ соли оянда шаҳрвандони аз 18-сола болоро, ки касбу ҳунар надоранд, ба касбу ҳунаромӯзӣ ҷалб намуда, ҷиҳати саросар соҳибкасб кардани аҳолӣ тадбирҳои ҷиддиро роҳандозӣ намоянд.

Вобаста ба ин, таъкид месозам, ки дар ин самт бояд, пеш аз ҳама, худи ҷавонон бо истифода аз қобилият ва донишу малакаи хеш ташаббускору фаъол бошанд.

Бо мақсади рушди деҳот ва дастгирии аҳолии он, ки аксарияти сокинони кишвар, аз ҷумла ҷавононро ташкил менамоянд, мо солҳои 2019 – 2021 -ро «Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» эълон кардем.

Дар татбиқи ин ҳадафи Ҳукумат бояд аъзои Шӯрои миллии кор бо ҷавонон ва варзиш, рушди сайёҳӣ, занон ва оила, сохтору мақомоти марказиву маҳаллии давлатӣ, ташкилоту созмонҳои ҷамъиятӣ ва ҷомеаи шаҳрвандӣ бояд ҳарчи бештар фаъол бошанд. Бахусус, раисони шӯроҳои маҳаллии кор бо ҷавононро зарур аст, ки фаъолияташонро дар самти бунёди корхонаҳои хурди истеҳсолӣ, рушди ҳунарҳои мардумӣ, таъсиси марказҳои соҳибкорӣ, марказҳои нави касбомӯзӣ ва ҳунармандӣ ба таври ҷиддӣ ҷоннок намоянд.

Бовар дорам, ки то ҷашни 30-солагии истиқлолияти давлатӣ ҷавонони ватандӯсти мо дар бунёди ҳазорҳо иншооти истеҳсолӣ ва иҷтимоиву хизматрасонии ба нақша гирифташуда фаъолона ширкат карда, дар ободу зебо гардонидани Тоҷикистони азизамон ва тақвияти иқтидори иқтисодии он саҳми ватандӯстонаи худро мегузоранд.

Дар баробари иштироки фаъолона дар корҳои созанда ва бунёдкорона ҷавонони моро зарур аст, ки ба таърих, забон ва фарҳанги миллӣ, рамзҳои давлатӣ, анъанаҳои неки халқи куҳанбунёди тоҷик эҳтироми хос зоҳир намоянд ва таърихи гузаштаи худро амиқ омӯхта, ба арзишҳои неку писандидаи ниёкони хеш арҷ гузоранд.

Онҳо ҳамчун ворисони аҷдоди некноми мо бояд мероси моддиву маънавии халқамонро бо ҳисси баланди миллӣ омӯзанд, ҳифз кунанд ва онро ба оламиён ба таври шоиста муаррифӣ намоянд.

Дар шароити торафт мураккаб гардидани авзои ҷомеаи ҷаҳонӣ ва вусъатёбии таҳдиду хатарҳои нав ба амнияти давлатҳо ва сокинони сайёра, аз ҷумла терроризм, ифротгароӣ, дигар ҷиноятҳои муташаккили фаромиллӣ, инчунин, паҳншавии ҳар гуна бемориҳои сироятӣ ҷавонон бояд ҳушёру фаъол ва барои ҳимояи сулҳу оромӣ, суботи сиёсӣ, ваҳдати миллӣ ва ҳифзи манфиатҳои давлату халқи худ ҳамеша омода бошанд.

Бо эътимоди комил метавон гуфт, ки ҷавонони тоҷик аз уҳдаи иҷрои қарзи ватандорӣ ва фарзандии худ сарбаландона мебароянд, арзишҳои миллиро ҳифз мекунанд, амнияту оромии Ватани азизамонро шабу рӯз ҳимоя менамоянд ва бо ҳисси баланди масъулиятшиносӣ ба хотири рушди Тоҷикистони биҳиштосоямон минбаъд низ саъю талош мекунанд.

Бори дигар тамоми ҷавонони кишварро ба ифтихори Рӯзи ҷавонони Тоҷикистон шодбош гуфта, ба ҳар яки онҳо тандурустӣ ва дар кору фаъолияти созандаашон иродаи қавӣ ва барору комёбӣ орзу менамоям.

Ҷашн муборак, ҷавонони ояндасози Тоҷикистон!

22.05.2020, шаҳри Душанбе www.prezident.tj

Боздид аз як қатор иншооти таъиноти соҳаи тандурустӣ дар шаҳри Душанбе

2020-05-20tandurustiИмрӯз, 20 май Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси шаҳри Душанбе муҳтарам Рустами Эмомалӣ ва Сарвазири мамлакат, раиси Ситоди ҷумҳуриявӣ оид ба пурзӯр намудани чораҳои зиддиэпидемикӣ барои пешгирии интиқол ва пайдоиши сирояти нави коронавирус (COVID-19) дар Ҷумҳурии Тоҷикистон Коҳир Расулзода,  аз фаъолияти як қатор иншооти таъиноти соҳаи тандурустии кишвар дар шаҳри Душанбе шинос шуданд.

Сафари кории Сарвари давлат дар шаҳри Душанбе бо боздид аз шароити Беморхонаи муваққатӣ, ки дар Муассисаи давлатии “Маркази ҷумҳуриявии тайёрии олимпии дастаҳои мунтахаб”- и Кумитаи ҷавонон ва варзиш таъсис ёфтааст, оғоз гардид.

Ба Президенти мамлакат иттилоъ дода шуд, ки Беморхонаи муваққатӣ дар доираи дастгирии сиёсати иҷтимоии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, ҷиҳати ба табобат фаро гирифтани 350 нафар беморони гирифтори коронавирус — COVID-19 аз тарафи роҳбарияти Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе ва як қатор соҳибкорони бо нангу номуси Ватан дар муҳлати як ҳафта созмон дода шуд.

Дар беморхонаи муваққатӣ шароити хуб муҳайё гардида, ҳамзамон он дорои ошхона барои 150 нафар, ҳаммом ва дигар таҷҳизоти тиббӣ мебошад.

Ба муассисаи мазкур табибони соҳибтаҷриба ҷалб гардида, дар он маводи доруворӣ таъмин гардидааст, ҳамчунин, рахти хоб, ҷойи либосивазкунӣ, ҷевон барои гузоштани маводи доруворӣ дар назди бемор ва дигар лавозимоти зарурӣ таъмин гардида, аз ду тараф бо дарозии 170 метр таҷҳизоти ҳавотозакунӣ насб шудааст.

Дар ин ҷо 7 ҳуҷраи кории табибон ва духтурони соҳавӣ, шуъбаҳо барои қабул ва табобати беморон, ташхисгоҳ, ҳуҷраи махсус барои нигоҳдории доруворӣ ва таҷҳизоти тиббӣ, ҳуҷраҳои ёрирасони техникӣ, ҷойи шустушӯй ва дигар иншооти зарурӣ маҳайё мебошанд.

Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон зимни боздид аз беморхонаи мазкур мақомоти дахлдор ва масъулини соҳаро вазифадор намуданд, ки бо дарназардошти вазъияти имрӯза таваҷҷӯҳи бештарро ба ташхису табобати дуруст ва нигоҳубини беморон равона намуда, ба мардум содиқона хизмат намоянд.

Президенти мамлакат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамчунин бо рафти корҳо дар хобгоҳи нави Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, ки ба беморхонаи муваққатӣ табдил дода шудааст, шинос шуданд.

Иншооти мазкур аз 12 ошёна ва таҳхона иборат буда, дар он тибқи дастури Пешвои миллат 650 кати хоб барои қабул ва табобати шахсони мубталои бемории нави сироятӣ ҷой дода мешавад.

Ҳуҷраҳои корӣ бо таҷҳизоти тиббие, ки барои муолиҷаи гирифторони бемории сироятӣ зарур аст, таъмин буда, ҳамчунин мутахассисони баландихтисос дар беморхонаи муваққатӣ ба кор ҷалб гардидаанд.

Ба Пешвои муаззами миллат иттилоъ доданд, ки иншооти нав дорои 208 ҳуҷра мебошад. Ҳамчунин, дар тамоми ошёнаҳо утоқҳои алоҳидаи ёрирасон мутобиқ ба талаботи замон бунёд гардида, дар ҳар як ошёна ошхонаи замонавӣ муҷаҳҳаз гардонда шудааст.

Сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дастур доданд, ки бо истифода аз имконоти фароҳам овардашуда, табибону беморонро бо маводи хурокворӣ таъмин намоянд.

Бояд тазаккур дод, ки таҳти сарварии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Ҳукумат аз рӯзҳои нахустини сар задани пандемияи ҷаҳонӣ корҳои омодагиву пешгириро дар саросари кишвар барои муолиҷаи беморон ва ҳифзи солимии аҳолӣ амалӣ карда истодааст. Аз ҷумла, дар кӯтоҳтарин фурсат ифтитоҳ намудани беморхонаҳои муваққатӣ барои қабули беморон аз зумраи чунин тадбирҳо медошад.

Мавриди зикр аст, ки айни ҳол дар шаҳри Душанбе беш аз 30 беморхона бо 5 ҳазору 284 кат ва беш аз 5 ҳазору 390 нафар табиб ва кормандони соҳаи тиббӣ ба беморони гирифтори коронавирус хизмат мерасонанд.

Дар асоси дастури Раиси шаҳри Душанбе муҳтарам Рустами Эмомалӣ дар пойтахт ба таври илова якчанд беморхонаи муваққатӣ барои зиёда аз 3200 кат баҳри табобати гирифторони COVID-19 бо фароҳам овардани ҳама шароити зарурӣ, алалхусус бо ҷалби мутахассисони варзидаву соҳибтаҷриба, таъмини таҷҳизоти тиббии баландсифат ва доруворӣ ташкил карда шудааст.

Дар саҳни ҳавлии хобгоҳи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон Сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо лоиҳаи бунёди Беморхонаи шаҳрии касалиҳои сироятӣ дар маҳаллаи Гипроземи ноҳияи Синои шаҳри Душанбе шинос шуданд.

Беморхонаи мазкур бо ғунҷоиши 1500 кати хоб ба нақша гирифта шуда, дар марҳилаи авввал барои қабули то 640 бемор омода мегардад.

Сарвари давлат супориш доданд, ки корҳои лоиҳакашии беморхонаи касалиҳои сироятии шаҳри Душанбе ба анҷом расонида, худи ҳамин сол корҳои сохтмонӣ аз ҷониби Дирексияи сохтмони иншооти ҳукуматии Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оғоз карда шавад.

Имрӯз Сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо Раиси шаҳри Душанбе муҳтарам Рустами Эмомалӣ ва Сарвазири мамлакат Коҳир Расулзода ба Гимназияи ҳарбии ба номи “Ворисони Куруши Кабир”-и Қушунҳои сарҳадии Кумитаи давлатии амнияти миллӣ ташриф оварда, аз вазъи иншоот, ки ҳамчун беморхонаи сироятии муваққатӣ барои қабули беморон ташкил гардидааст, шинос шуданд.

Дар беморхонаи сироятии муваққатӣ барои бистарӣ кардан ва ба муолиҷа фаро гирифтани маризон 16 ҳуҷра бо 110 кати хоб таъмин мебошад.

Тавре иттилоъ дода шуд, дар беморхона 4 кати функсионалӣ,  10 кати муолиҷаи шиддатнок бо хати оксиген ва 18 адад кати эҳёгарӣ тайёр буда, 2 адад оксигенатор, 1 дастгоҳи нафасдиҳии сунъӣ, 2 дастгоҳи балғамкашакии барқӣ ва 2 дастгоҳи дефибриллятор барои муолиҷаи беморон мавҷуд аст.

Беморхонаи сироятии муваққатӣ дорои шуъбаи мардона бо 55 кат ва занона бо 37 кат буда, дар он ҳуҷраи безараргардонӣ низ бо таҷҳизоти зарурӣ фаъолият менамояд.

Дар беморхонаи сироятии муваққатӣ 42 нафар мутахассиси соҳаи тандурустӣ, аз ҷумла 13 табиб, 30 корманди миёнаи соҳаи тиб барои табобату муолиҷаи ҳамаҷонибаи беморон ба фаъолият ҷалб карда шуда, онҳо бо тамоми дастгоҳу таҷҳизоти зарурӣ, либосҳои муҳофизатӣ, айнак, дастпӯшак ва ниқобҳои тиббӣ таъмин мебошанд.

Беморхонаи сироятии муваққатӣ ҳамчунин дорои ошхонаи ҷавобгӯ ба талаботи имрӯз аст.

Имрӯз Сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, Раиси шаҳри Душанбе муҳтарам Рустами Эмомалӣ ва Сарвазири мамлакат Коҳир Расулзода ҳамчунин аз беморхонаи сайёр, ки дар варзишгоҳи “Бофанда” ташкил шудааст, боздид намуданд.

Мавриди зикр аст, ки зимни сӯҳбати Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон муҳтарам Шавкат Мирзиёев дар доираи ҳамкориҳои судманди дӯстона бо Ҷумҳурии Ӯзбекистон ба Тоҷикистон 144 контейнери махсуси тиббӣ якҷо бо таҷҳизоти махсуси нафасрасонии сунъӣ (ИВЛ) дастрас карда шуд.

Ҷараёни корҳои сохтмонӣ ва васлу насби таҷҳизот дар ин муассисаи тандурустӣ, ки дар кӯтоҳтарин муҳлат анҷом дода шуд, таҳти назорати бевоситаи Раиси шаҳри Душанбе муҳтарам Рустами Эмомалӣ қарор дошт.

Дар асоси нишондоди лоиҳа, беморхона дар масоҳати 3600 метри мураббаъ сохта шуда, барои муолиҷаи гирифторони бемории сироятии коронавирус пешбинӣ шудааст.

Беморхонаи сайёр бо муосиртарин таҷҳизоти соҳавӣ муҷаҳҳаз шуда, барои табибон ва беморон шароитҳои лозима фароҳам гардидааст. Ҳар як контейнер аз як ё ду ҳуҷраи хурд иборат мебошад, ки дар он барои табобат ва зист шароити лозима мавҷуд аст. Дар контейнерҳо вобаста ба ҳаҷмашон 4 ва 6 нафарӣ бемор ҷойгир хоҳанд шуд ва дар маҷмуъ имкон аст, ки 984 нафар ба табобат фаро гирифта шаванд.

Аз тарафи Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе васлу насби таҷҳизот ба анҷом расида, корҳои чароғонсозӣ ва мумфаршкунии гирду атрофи муассиса корҳо пурра ба итмом расидааст.

Ба андешаи мутахассисони Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон Беморхонаи сайёр сарбориро дар беморхонаҳои амалкунандаи пойтахт коҳиш дода, ба минтақаи карантинӣ табдил хоҳад ёфт.

Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон зимни шиносоӣ бо имкониятҳои Беморхонаи сайёр, аз сатҳи муносибати ҳамкориҳои ду давлати дӯст – Тоҷикистону Ӯзбекистон андешаронӣ карда, кӯмаки кишвари ҳамсояро дар ин рӯзҳо намунаи барҷастаи робитаи мутақобилан судманд маънидод карданд.

Сарвари давлат ба роҳбарияти Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе ва сохторҳои зертобеи он, соҳибкорони ватандӯст ва шахсони ҳимматбаланду ширкатҳои сохтмонии маҳаллӣ барои анҷоми босуръату сифати тадбирҳои сохтмонӣ дар ин иншоот арзи сипосу миннатдорӣ карданд.

Дар Коллеҷи ҷумҳуриявии тиббӣ дар ноҳияи Сино Сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва Раиси шаҳри Душанбе аз вазъи беморхонаи муваққатӣ шинос шуданд.

Иншооти мазкур тибқи супориши Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар доираи тадбирҳои пешгирии паҳншавии бемории нави сироятии COVID-19 барои қабули 500 нафар беморони мубталои короновирус муҷаҳҳаз бо тамоми техника ва лавозимоти зарурӣ омода гардидааст.

Беморхона дар масоҳати 14 ҳазору 200 метри мураббаъ бунёд шуда, он аз 6 ошёна ва таҳхона иборат мебошад.

Мавриди зикр аст, ки бинои асосии Муассисаи давлатии Коллеҷи тиббии шаҳри Душанбе соли гузашта бунёд гардида буд ва бо дарназардошти пайдо ва паҳн гардидани коронавируси нави COVID-19 дар мамлакат бо дастури Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аз тарафи Раиси шаҳри Душанбе муҳтарам Рустами Эмомалӣ дар муддати кутоҳ ба беморхонаи муваққатӣ табдил дода шуд.

Иншоот аз 5 қисм иборат буда, дорои 110 ҳуҷраи муолиҷавӣ, 24 утоқи корӣ барои табибон ва дигар ҳуҷраҳои ёрирасон мебошад. Дар беморхона имкон аст дар як вақт то 500 нафар бемор ба табобат фаро гирифта шавад.

Дар ошёнаи якум тамоми дастгоҳу таҷҳизоти зарурӣ, аз ҷумла дастгоҳи рентгинӣ мавҷуд аст, ки барои муоина ва муайян намудани ҳолати бемор мусоид аст. Шуъбаи эҳё низ дар ошёнаи якум ҷой дода шудааст.

Ҳамаи утоқҳои муолиҷавӣ бо таҷҳизоти зарурии муосири тиббӣ таъмин карда шудааст.

Шуъбаи эҳё аз 36 кат, аз ҷумла 23 кати функсионалӣ ва 13 кати оддӣ иборат буда, бо 24 адад дастгоҳи нафаскашии сунъи “Боброва”, 12 адад дастгоҳи нафасдиҳии сунъӣ, 13 адад балғамкашаки барқӣ, 6 адад дастгоҳи таъминкунандаи нафас, 7 адад монитор, 2 адад инфузомат, 3 адад халтаи амбу, 2 адад лампаҳои кварсӣ ва 1 адад дефибрилятор муҷаҳҳаз аст.

Ҳамзамон як мошини сайёри рентген ва ду мошини ёрии таъҷилӣ дар хизмати беморон мебошад.

Бо назардошти фаъолияти шабонарӯзии табибон ошёнаи шашуми иншоот, ки дорои 22 утоқ мебошад, барои табибон пешбинӣ шуда, бо тамоми таҷҳизот, ҷой ва рахти хоб таъмин мебошад.

Барои бехатарии наздикони беморон ва инчунин табибону дигар кормандони беморхона долонҳои сабз ва сурх муайян шудааст ва талаботи санитарию беҳдоштӣ қатъиян риоя ва назорат карда мешавад.

Маводи доруворӣ, либосҳои махсуси муҳофизатӣ, инчунин маҳлулҳои безараргардонӣ ва дигар лавозимоти муҳими тиббӣ дар ин беморхона ва беморхонаҳои муваққатии дигар ба миқдори зарурӣ таъмин мебошад.

Баъди шиносоӣ аз вазъи беморхонаи муваққатӣ дар саҳни ҳавлии Коллеҷи ҷумҳуриявии тиббӣ Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо кормандони соҳаи тандурустии шаҳри Душанбе мулоқот карданд.

Зимни суҳбат Сарвари давлат вобаста ба вазъи баамаломада, пешгирии паҳншавии бемории сироятӣ дар кишвар ва ба таври оҷилию сифатнок хизмат расондан ба беморон ба кормандони соҳаи тандурустӣ супоришҳои қатъӣ доданд.

Пас аз суханронии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон Сарвазири мамлакат, раиси Ситоди ҷумҳуриявӣ оид ба пурзӯр намудани чораҳои зиддиэпидемикӣ барои пешгирии интиқол ва пайдоиши сирояти нави коронавирус (COVID-19) дар Ҷумҳурии Тоҷикистон Коҳир Расулзода оид ба тадбирҳои андешидаи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи пешгирӣ ва мубориза бо бемории нав гузориши муфассал дода, таъкид намуданд, ки тамоми беморхонаҳои шаҳру навоҳии мамлакат бо маводи доруворӣ, таҷҳизоти тиббии зарурӣ, маводҳои безараргардонӣ таъмин гардида, вазъият пурра таҳти назорат қарор дорад.

Вазири тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ Ҷамолиддин Абдуллозода дар ҳисоботи худ таъкид намуданд, ки дар доираи дастуру супоришҳои Президенти мамлакат фаъолияти духтурони минтақавӣ, дармонгоҳҳо, касалхонаҳо ва тамоми муассисаҳои соҳаи тандурустӣ тибқи реҷаи 24 соат дар шабонарӯз фаъолият намуда, ташхис, қабул ва ҷобаҷокунии беморон зери назорати бевоситаи мутахассисон қарор дорад.

Сардори раёсати тандурустии шаҳри Душанбе Хушвахт Шарифзода ҳисобот дода, оид ба беҳтар намудани хизматрасонӣ ба беморон аз ҷониби Роҳбари давлат дастурҳои мушаххас гирифтанд.

Бояд гуфт, ки мутобиқи Амри Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 18 марти соли 2020, бо мақсади амалӣ намудани чораҳои зиддиэпидемикӣ ҷиҳати пешгирӣ аз паҳншавии бемории нави коронавирус дар Ҷумҳурии Тоҷикистон Ситоди ҷумҳуриявӣ оид ба пурзӯр намудани чораҳои зиддиэпидемикӣ барои пешгирии интиқол ва пайдоиши сирояти нави коронавирус (COVID-19) дар Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият менамояд.

То имрӯз тибқи нақшаи чорабиниҳои Ситоди ҷумҳуриявӣ оид ба пурзӯр намудани тадбирҳои зиддиэпидемикӣ дар саросари мамлакат барои безараргардонии кӯчаву хиёбонҳои шаҳру ноҳияҳо, таъмини беморхонаҳо бо маводи зарурӣ ва ба роҳ мондани корҳои фаҳмондадиҳӣ байни аҳолӣ ҷиҳати риояи қоидаҳои гигиенаи шахсӣ корҳои мушаххас амалӣ шуда истодааст.

Тибқи маълумоти Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон айни ҳол дар 85 беморхонаи ҷумҳурӣ зиёда аз 7 ҳазору 500 табиб ва 25 ҳазор корманди миёнаи тиб сафарбар шудаанд.

Ба ғайр аз ин дар муассисаҳои кумаки аввалияи тиббию санитарии ҷумҳурӣ 7 ҳазору 600 табиб ва зиёда аз 24 ҳазор корманди миёнаи соҳаи тиб бо мақсади дарёфт, пешгирӣ ва расонидани кумаки аввалия ба мардум хизмат мерасонанд.

Барои таъмини беморхонаҳо бо доруворӣ, молҳои тиббӣ, маводҳои худмуҳофизатӣ алайҳи мубориза бо бемории мазкур зиёда аз 45 миллион сомонӣ аз ҳисоби буҷет ва дигар ташкилотҳо ҷудо карда шудааст.

Баҳри таъмини хизматрасонии босифат ба беморон аз тарафи Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон Маркази тиббии зеҳнӣ таъсис дода шуда, мутахассисони вазорат, олимони шинохтаи соҳаи тиб тавассути технологияҳои муосир тариқи мустақим ба ниёзмандон кумаки машваратӣ расонида истодаанд.

Танҳо имрӯз бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар беморхонаҳои муваққатии пойтахти мамлакат шаҳри Душанбе барои қабули беморони мубталои короновирус бештар аз 3200 ҷойи эҳтиётӣ муҳайё карда шуд.

Бояд гуфт, ки тибқи дастури Пешвои миллат на танҳо дар пойтахт, балки дар дигар беморхонаҳо ва марказҳои саломатии шаҳру ноҳияҳо ҷойҳои иловагии хоби беморон бо шароити лозимаи табобат муҳайё шуда истодааст.

Дар даврони соҳибистиқлолӣ бо ташаббуси бевоситаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикстон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба масъалаи ислоҳоти бахши тандурустӣ, аз ҷумла сохтмони беморхонаҳои бо технологияи замонавии тиббӣ муҷаҳҳаз, тайёр кардани кадрҳои баландихтисоси соҳа ва беҳтар кардани сифати хизматрасонии тиббӣ ба аҳолӣ тадбирҳои мушаххас амалӣ карда шуд.

Дар ин муддат даҳҳо иншооти тиббӣ бунёд ва аксари биноҳои беморхонаҳо аз таъмири асосӣ бароварда шуд.

Имрӯзҳо дар пайравӣ аз ташаббусҳои башардӯстонаи Пешвои миллат вазорату идораҳо, шахсони саховатманд ба марказҳои саломатии шаҳру ноҳияҳо маводи доруворӣ ва хӯрокворӣ, таҷҳизоти тиббию маҳлулҳои антисептикӣ дастрас менамоянд.

Рафти чорабиниҳои пешгирии паҳншавии беморӣ ва табобати аҳолӣ таҳти назорати шахсии Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон қарор дорад ва Сарвари давлат ҳамарӯза ба раисони вилоятҳо ва шаҳру ноҳияҳои мамлакат ҷиҳати пурзур кардани корҳои таъмини табобатхонаҳо бо маводи лозимаи тиббӣ, доруворӣ ва хӯрока, баланд бардоштани сатҳу сифати хизматрасонӣ ба беморон, таъмини шароити мусоид барои муолиҷаи гирифторони ин беморӣ ва тақвият бахшидани тадбирҳои санитарию гигиенӣ миёни аҳолӣ дастуру супоришҳои мушаххас медиҳанд.

20.05.2020, шаҳри Душанбе www.prezident.tj

Суханронии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар мулоқот бо роҳбарону кормандони соҳаи тандурустӣ

2020-05-20tandurusti_sМуҳтарам роҳбарону кормандони соҳаи тандурустӣ!

Мақсади мулоқоти имрӯзаи мо баррасии воқеии вазъи ҷорӣ, ки кормандони соҳаи тандурустӣ дар бартарафсозии он нақши асосӣ доранд, инчунин, роҳҳои ҳалли мушкилоти мавҷуда ва вазифаҳо барои давраи наздиктарин ва марҳалаҳои минбаъда мебошад.

Мардуми куҳанбунёди тоҷик мисли Абӯалӣ ибни Сино, Абӯбакр Закариёи Розӣ садҳо донишмандонеро ба воя расонидаанд, ки осори онҳо то ба имрӯз аҳаммияти худро гум накарда, барои башарият ҳамчун раҳнамои тиббӣ хизмат менамоянд.

Бахусус, хизмати Синои бузург дар ин ҷода беназир буда, вай дар замонаш на танҳо барои мардуми худ, балки ба аксари қавму қабилаҳо, сарфи назар аз дину мазҳаб ва ирқу нажод, дасти мадад дароз кардааст.

Ҳакими бузург, инчунин, барои шифо ёфтан аз бемориҳои сироятӣ бисёр маслиҳатҳои муфид додааст ва ҳазорон нафар одамонро аз вабоҳои шадид халос намудааст.

Табиби ҳозиқ дар вазнинтарин ҳолатҳо ба мардум муроҷиат карда, таъкид кардааст, ки: — «Воҳима худаш ними беморӣ аст, хотирҷамъӣ ними саломатӣ ва сабр бошад, саршавии шифо ҳаст». Чунин андешаҳои ӯ имрӯз низ аз манфиат холӣ набуда, ҳамватанони азизи мо ва табибон метавонанд аз он истифода намоянд.

Зиёда аз панҷ моҳ мешавад, ки бемории зукоми коронавирус аҳли оламро ба нигаронии ҷиддӣ гирифтор намуд. Вале хушбахтона, кишварҳое, ки сокинонашон ба ин беморӣ охири соли 2019 гирифтор шуда буданд, авҷи онро паси сар намуда, оҳиста – оҳиста маҳдудиятҳоро бекор карда, ба зиндагии муқаррарӣ баргашта истодаанд. Аммо барои аҳолии кишварҳое, ки дертар ба ин беморӣ гирифтор шудаанд, дар онҳо то расидан ба авҷи беморӣ ва баъдан коҳишёбии он фурсати муайян лозим аст.

Аз моҳи апрели соли ҷорӣ дар кишвари мо низ сироятёбӣ ба ин беморӣ расман ба қайд гирифта шуд, ки дар ин бора Сарвазири мамлакат, Вазири тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ ва Сардори раёсати тандурустии шаҳри Душанбе муфассал гузориш медиҳанд.

Имрӯзҳо ҳазорон нафар табибон ва ҳамшираҳои шафқат дар беморхонаҳо дар хизмати халқи тоҷик қарор дошта, ҳатто ҳаёти худро ба хатар гузошта, ба муқобили ин беморӣ шабонарӯзӣ ва фидокорона мубориза бурда истодаанд ва ба хотири наҷоти шаҳрвандони мамлакат тамоми донишу қувват ва малакаву маҳорати касбии худро сафарбар намудаанд.

Табибони мо дар ташвиқи усулҳои пешгирии ин бемории сироятӣ низ фаъолияти хуб нишон дода, тавассути телевизиону радио ва дар тамоми маҳалҳои зисти сокинон корҳои фаҳмондадиҳиро сари вақт оғоз карданд ва варақаҳои тавсиявӣ чоп карда, миёни аҳолӣ паҳн намуданд. Чунин корҳои ташвиқотӣ имкон доданд, ки шаҳрвандони кишвар аз оқибатҳои даҳшатбори ин беморӣ сари вақт огоҳӣ пайдо намоянд ва дар фикри ҳифзи саломатии худ бошанд.

Бинобар ин, аз номи Ҳукумати мамлакат, шахсан аз номи худ ба ҳамаи табибон ва ҳамшираҳои шафқат, ки дар ин рӯзҳои вазнин ба шаҳрвандони кишвар дармон бахшида истодаанд, изҳори ташаккур намуда, ба ҳар кадомашон, пеш аз ҳама, тани сиҳат ва барори кор мехоҳам. Тавре ки аз таҳлилҳо бармеояд, ҳолатҳои фавт дар Ҷумҳурии Тоҷикистон нисбат ба нишондиҳандаҳои ҷаҳонӣ аз бемориҳои илтиҳоби шуш 0,2 фоиз, сил 10,2, саратон қариб 37 ва вируси норасоии масунияти одам 17,4 фоиз кам мебошанд.

Мо аз рӯзҳои аввали пайдоиши пандемияи коронавирус ва илтиҳоби шуш дар кишвар тадбирҳои саривақтиро ба роҳ монда, бо роҳбарии Сарвазири мамлакат Ситоди ҷумҳуриявиро таъсис додем. Инчунин, ҷиҳати расонидани кумаку дастгирӣ ба Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ дар ҳаҷми 29 миллион сомонӣ маблағҳои зарурии иловагӣ ҷудо гардида, кори ситод зери назорати шахсии Роҳбари давлат қарор дода шуд.

Илова бар ин, тавассути бастани марзҳо, манъи парвозҳои байналмилалӣ ва карантин намудани мусофирони аз берун воридшаванда мо тавонистем муддате пеши роҳи паҳншавии босуръати вирусро нигоҳ дорем.

Аммо таҷрибаи ҷаҳонӣ нишон медиҳад, ки то ҳол ба ҷуз аз риояи қоидаҳои беҳдоштӣ, яъне гигиенаи шахсӣ ва ҷамъиятӣ дигар роҳи самараноки пешгирӣ кардани паҳншавии ин вирус вуҷуд надорад.

Ғайр аз ин, ба Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ дастур дода шуд, ки фаъолияти бонизоми беморхонаҳо, дармонгоҳҳо, марказҳои саломатӣ ва бунгоҳҳои тиббиро ба роҳ монда, ҷиҳати таъмини онҳо бо доруворӣ, таҷҳизоти замонавӣ ва маводи ғизоӣ тамоми тадбирҳои заруриро амалӣ намояд.

Барои ҳалли масъалаҳои бетаъхир маблағҳои аввалин аз ҳисоби буҷети давлатӣ ва Фонди захиравии Президенти мамлакат ҷудо карда шуданд, ки то ба имрӯз барои харидории таҷҳизоту ашёи зарурии тиббӣ ва доруворӣ сарф шуда истодаанд ва истифодаи онҳо таҳти назорат қарор дорад.

Илова бар ин, дар хазинадории марказии Вазорати молияи Ҷумҳурии Тоҷикистон бо пули миллӣ ва бо асъори хориҷӣ дар Бонки миллӣ суратҳисоби махсус кушода шудааст.

То имрӯз ба суратҳисоби мазкур 11 миллион сомонӣ ворид шуда, сарфи он бо пешниҳоди Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ аз тарафи Ситоди ҷумҳуриявӣ амалӣ мегардад ва маводи аз ин ҳисоб харидоришуда ба беморхонаҳо ва шахсони сироятшуда дастрас карда шуда истодааст.

Вақтҳои охир ман борҳо дар муроҷиатҳои худ ба сокинони мамлакат доир ба вазнин будани оқибатҳои ин бемории сироятӣ изҳори назар карда будам. Бори дигар таъкид менамоям, ки ҳар як шахс, аз хурд то бузург бояд қоидаҳои беҳдоштиро дар ҷойи кор, ҷойҳои ҷамъиятӣ, кӯчаву маҳалҳо ва манзили зист риоя намояд ва худро аз гирифторшавӣ ба ин беморӣ эмин дорад.

Бовар дорам, ки шаҳрвандони мамлакат ин меъёрҳо ва қоидаҳои гигиенаи шахсӣ ва ҷамъиятиро риоя карда, барои ҳифзи саломатии худ, аҳли оила ва ҳамватанони хеш талош менамоянд ва мо ҳарчи зудтар аз ин беморӣ раҳо меёбем.

Дар навбати худ, Ҳукумати мамлакат, аз ҷумла Ситоди ҷумҳуриявӣ вазифадор карда мешавад, ки фаъолияти ситодро ҷиҳати пешгирӣ кардан ва пурра аз байн бурдани ин беморӣ ҷоннок карда, камбудиҳои ҷойдоштаро сари вақт бартараф намояд ва барои ҳалли мушкилоти мавҷуда тадбирҳои фаврӣ андешад.

Ба Сарвазири мамлакат супориш дода мешавад, ки аз натиҷаи корҳои баанҷомрасида тавассути воситаҳои ахбори омма мунтазам маълумот интишор намояд.

Ғайр аз ин, ҷиҳати бартараф кардани камбудиҳо ва пешгирӣ намудани паҳншавии минбаъдаи ин бемории сироятӣ дар мамлакат тадбирҳои иловагии зерин бояд татбиқ карда шаванд:

  1. Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи ичтимоии аҳолӣ фаъолияти бонизоми бемористону дармонгоҳҳо, марказҳои саломатӣ ва бунгоҳҳои тиббиро зери назорати қатъӣ қарор дода, барои таъмин намудани онҳо бо доруворӣ, таҷҳизоти муосири тиббӣ ва маводи ғизоиву беҳдоштӣ тадбирҳои фаврӣ андешад ва ба Ситоди ҷумҳуриявӣ ҷиҳати ҳалли мушкилоти соҳа саривақтӣ гузориш пешниҳод намояд. Таъкид месозам, ки ҳоло аз лиҳози таъминот ягон мушкилӣ нест ва зарур аст, ки дар муассисаҳои тиббӣ сатҳу сифати хизматрасонӣ ба беморон боз ҳам беҳтар ба роҳ монда шавад.

Дар баробари ин, Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ вазифадор карда мешавад, ки:

— барои омода кардани табибони сироятшинос ва ҳамшираҳои шафқат аз ҳисоби мутахассисони соҳаҳои дигари тиббӣ дар ҳар як шаҳру ноҳия курсҳои кӯтоҳмуддат таъсис диҳад;

— таъминот бо доруворӣ, либосҳои муҳофизат ва маводи зиддивирусиро дар кишвар муайян карда, рӯйхати онҳоро ҳар рӯз бо Ситоди ҷумҳуриявӣ мувофиқа созад;

— табобати шахсонеро, ки гирифтори бемории коронавирус ва илтихоби шуш нестанд, тавассути духтурони оилавӣ дар хонаҳо ба роҳ монда, хизматрасонӣ ва раванди табобати онҳоро қатъӣ назорат намояд;

— барои риояи қоидаҳои беҳдоштии ҳар як сокини мамлакат варақаҳои тавсиявиро паҳн намояд ва корҳои фаҳмондадиҳиро тавассути табибону мутахассисон ҷоннок гардонад;

— дар раванди пешгирӣ кардан ва табобати ҳар гуна бемориҳои сироятӣ, аз ҷумла бемории коронавирус зарур аст, ки ба масъалаи ҷалби равоншиносон барои ба мардум фаҳмонидани масъалаҳои вобаста ба риояи оромӣ, тартибу низом, риояи қоидаҳои беҳдошти шахсиву ҷамъиятӣ ва таркиби ғизои истеъмолшавандаву тарзи ҳаёти солим эътибори ҷиддӣ зоҳир карда шавад;

— аз ҳисоби олимони соҳаҳои тиб, физика, химия, биология, генетика ва дигар бахшҳо гурӯҳи корӣ таъсис дода, сабабу оқибатҳои ин бемориро муайян намояд ва ҷиҳати амалӣ кардани тавсияҳои онҳо тадбирҳои саривақтӣ андешад;

— бо мақсади муҳайё намудани шароит ва сабук намудани ҳуҷҷатгузорӣ ҳангоми бақайдгирӣ ва истеҳсоли маводи доруворӣ доир ба ворид намудани тағйиру иловаҳо ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи фаъолияти фарматсевтӣ» чораҷӯӣ намояд;

— якҷоя бо Вазорати саноат ва технологияҳои нав, Академияи миллии илмҳо, Академияи илмҳои кишоварзӣ истеҳсоли таҷҳизоти аввалияи тиббӣ, маҳлулҳои безараргардонӣ ва доруворие, ки аз гиёҳҳои шифобахши кишвар омода мешаванд, ҳарчи зудтар ба роҳ монад;

— марказҳои солимгардонӣ ва дигар марказҳои ҷумҳуриявӣ, вилоятӣ ва шаҳриву ноҳиявии соҳаи тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолиро вазифадор намояд, ки фаъолияташонро дар самти пешгирӣ кардани бемориҳои сироятӣ миёни аҳолӣ пурзӯр гардонанд;

— бо ҷалби олимон ва табибону мутахассисони баландихтисос тавассути шабакаҳои телевизиону радиои марказиву маҳаллӣ мунтазам барномаҳо ташкил карда, фаҳмонидани қоидаҳои беҳдоштиву тозагӣ, тарзи пешгирӣ ва табобати бемориҳо бо забони одӣ ва ба мардум фаҳмо идома дода шавад;

— Ҳукумати мамлакат, вазоратҳои маориф ва илм, рушди иқтисод ва савдо, саноат ва технологияҳои нав ва Академияи миллии илмҳо ҷиҳати пешгирӣ ва табобати бемориҳои сироятии намудҳои нав барномаи давлатии ҳам дар дохил ва ҳам дар хориҷи кишвар тайёр кардани кадрҳои соҳаи тандурустӣ, махсусан, мутахассисони бахшҳои вирусология, эпидемиология, реаниматология ва бозомӯзии онҳо, инчунин, дар истеҳолот ҷорӣ кардани ваксинаҳо, маводи доруворӣ ва воситаҳои муҳофизатро таҳия карда, дар давоми ду моҳ пешниҳод намоянд.

  1. Хадамоти назорати давлатии тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ, Агентии стандартизатсия, метрология, сертификатсия ва нозироти савдо ва Хадамоти зиддиинҳисории назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистонро зарур аст, ки ба сатҳу сифати дорувории воридшаванда диққати аввалиндараҷа дода, ворид шудани доруҳои пастсифат ва муҳлаташон гузаштаро пешгирӣ кунанд.
  2. Раисони вилоятҳо ва шаҳру ноҳияҳо вазифадор карда мешаванд, ки ҷиҳати идома додан ва пурзӯр намудани корҳои безараргардонӣ, тарғибу ташвиқи чораҳои мубориза бар зидди пандемияи нав чораҷӯӣ карда, пӯшидани ниқобҳои муҳофизатро дар кӯчаву ҷойҳои ҷамъиятӣ, мағозаву дорухонаҳо ва бозорҳо зери назорати ҷиддӣ қарор диҳанд, ба табибон ва ҳамшираҳои шафқат кумакҳои моддӣ ва маънавӣ расонанд ва беморхонаву дармонгоҳҳо, марказҳои табобатӣ ва бунгоҳҳои тиббиро бо доруворӣ, таҷҳизоти зарурии тиббӣ ва маводи ғизоӣ таъмин намоянд ва аз натиҷаи корҳои иҷрошуда ҳар се рӯз ба Ситоди ҷумҳуриявӣ гузориш диҳанд.
  3. Дар назди Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ҷиҳати таҳияи системаи чорабиниҳои илмӣ барои аз байн бурдани бемории КОВИД – 19 дар ҳайати табибони вирусолог, бемориҳои сироятӣ, кимиёдонҳо, дорушиносон, дорусозон ва технологҳо Шӯрои байниидоравӣ таъсис дода шавад.
  4. Вазорати саноат ва технологияҳои нав якҷо бо олимони соҳаи тиб ва табиатшиносӣ истеҳсоли доруҳои аз гиёҳҳои шифобахш омодашаванда, ниқобҳо ва либосҳои безараргардониву санитариро ба таври фаврӣ зиёд намояд ва дар ҳар як ҷаласаи ситод доир ба корҳои анҷомдодашуда гузориш диҳад.

Дар баробари ин, механизми таъсиси корхонаҳои хурди давлатиро оид ба истеҳсол ва таъмин кардани беморхонаву марказҳои тиббӣ бо оксигени тоза омӯхта, ба Ситоди ҷумҳуриявӣ пешниҳоди мушаххас манзур намояд.

  1. Роҳбарони Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ ва муассисаҳои тиббие, ки дар онҳо гирифторшудагони ин беморӣ табобат мегиранд ё таҳти назорати табибон дар карантин ҳастанд, хароҷоту истифодаи сарфакоронаи маблағҳои аз ҳисоби буҷети давлатӣ ва Фонди захиравии Президенти мамлакат ҷудошуда, инчунин, кумакҳоеро, ки аз ҷониби кишварҳои дӯст ва шарикони рушд, созмонҳои байналмилалӣ, соҳибкорони ватандӯст ва дигар ашхоси хайрхоҳу саховатманд расонида шудаанд, таъмин намоянд.

Ситоди ҷумҳуриявӣ якҷо бо Агентии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо коррупсия ин масъаларо таҳти назорати қатъӣ қарор диҳанд.

  1. Ба роҳбарону масъулони Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ, роҳбарони муассисаҳои ташхису табобат ва ҳар як табиб супориши қатъӣ дода мешавад, ки ба иҷрои вазифаҳои хизматии худ бо масъулияти баланд ва бовиҷдонона муносибат карда, хизматрасониро ба аҳолӣ дар сатҳи баланд ба роҳ монанд ва ҳаёти инсонро, ки арзиши олӣ мебошад, ҳаматарафа ҳифз карда, нагузоранд, ки дар натиҷаи як ҳолати фориғболӣ, бемасъулиятӣ ё нофаҳмӣ касе аз ҳаёт маҳрум гардад.

Онҳо бояд ба савганди касбии худ содиқ бошанд, садоқати худро дар чунин лаҳзаҳои барои давлату мардуми кишвар душвор исбот намоянд ва фаромӯш насозанд, ки табиб бояд бо беморон муомилаи хуб дошта бошад. Чунки як шарти муҳимми табобат забони ширини табиб аст. Мо ба заҳмати шабонарӯзии табибон арҷ мегузорем ва онҳоро, албатта, қадр мекунем.

  1. Тамоми муассисаҳои соҳаи тандурустӣ, корхонаҳои дорусозӣ, дорухонаҳо ва ширкатҳое, ки ба кишвар маводи доруворӣ ворид менамоянд, ба реҷаи кори шабонарӯзӣ гузаронида шуда, талаботи аҳолии мамлакат бо маводи доруворӣ ва таҷҳизоту ашёи тиббӣ сари вақт таъмин карда шавад. Вазъияти баамаломада бори дигар андешаву таъкидҳои дар мулоқот бо олимону аҳли зиёи кишвар зикргардидаро исбот намуд.

Яъне табиати Тоҷикистон тамоми намуди гиёҳҳои шифобахш ва барои саноати дорусозӣ заруриро ба мо ройгон додааст, вале то ҳол мо корхонаҳои дорусозие надорем, ки дар шароити баста будани марзҳо ва манъи рафтуомад бо кишварҳои хориҷӣ талаботи мардумро қонеъ намоянд.

Вобаста ба ин, Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ вазифадор карда мешавад, ки якҷо бо дигар сохтору мақомоти дахлдор барномаи давлатии рушди саноати дорусозиро таҳия карда, дар муҳлати се моҳ ба Ҳукумати мамлакат пешниҳод намояд.

  1. Тавре мутахассисони соҳаи тиб, бахусус, равоншиносон медонанд, тарс ва воҳима барангезандаи асосии аксар бемориҳои рӯҳӣ буда, инсон дар натиҷаи таҳлука ва ҳаяҷони шадид метавонад ба бемориҳое мубтало гардад, ки оқибатҳои онҳо аз вируси нав вазнинтаранд. Ба гурӯҳи чунин бемориҳо диабети қанд, саратон, бемориҳои қалб, гепатит ва баъзе бемориҳои дигар дохил мешаванд. Ҳар як шахс бояд дар мавриди эҳсоси нороҳатӣ ва пайдоиши нишонаҳои беморӣ бидуни тарс ба табибон муроҷиат намояд, то ин ки табобати он ҳарчи зудтар оғоз карда шавад.

Мо бояд бовар дошта бошем, ки бемории коронавирус дар сурати набудани дигар бемориҳое, ки ҳолатҳои вазнинкунандаро пеш меоранд, табобатшаванда мебошад.

  1. Мехоҳам як нуқтаи муҳимро такроран таъкид намоям. Пайдоиш ва дар саросари олам бо суръати тез паҳн гардидани ин беморӣ аксари кишварҳои мутараққӣ ва аз лиҳози технологӣ пешрафтаву дорои иқтидори бузурги саноати дорусозиро дар ҳолати ногувор ва саргумӣ қарор дод.

Чунин вазъ барои мо сабақ мебошад ва мову шуморо водор месозад, ки ба масъалаи тарбияи кадрҳои баландихтисос, бозомӯзӣ ва табодули таҷриба бо мутахассисони кишварҳои пешрафта диққати аввалиндараҷа диҳем ва дар наздиктарин фурсат доир ба рушди саноати дорусозии кишвар тадбирҳои фаврӣ ва мушаххас андешем. Зеро дар чунин шароити вазнину ҳассос касе дар фикри касе нест ва табиист, ки дар чунин ҳолатҳо ҳар як кишвар бо ҳалли мушкилоти худаш банд мешавад.

Тавре ки мушоҳидаҳои солҳои охир нишон медиҳанд, тағйирёбии иқлими сайёра ва дар натиҷаи он ба вуҷуд омадани фалокатҳои гуногуни табиӣ ва техногенӣ, аз ҷумла обхезӣ, хушксолӣ, фаромадани ярч, обшавии босуръати пиряхҳо ва дигар ҳодисаҳои номатлуб боиси ба вуҷуд омадани бемориҳои гуногун шуда истодаанд. Эҳтимол меравад, ки яке аз сабабҳои пайдоиши бемории коронавирус низ ҳамин омилҳо ба шумор мераванд. Бинобар ин, эътибори ҷиддӣ додан ба масъалаҳои ҳифзи табиат ва нигоҳ доштани тозагии экологӣ вазифаи муҳимтарини тамоми инсоният, аз ҷумла мардуми мо мебошад.

  1. Бо истифода аз фурсати муносиб, ба раисони ҳамаи вилоятҳо ва шаҳру ноҳияҳо супориши қатъӣ дода мешавад, ки дар маркази вилоятҳо ва шаҳру ноҳияҳое, ки беморхонаи касалиҳои сироятӣ надоранд, бо ҷалби соҳибкорони бонангу номус ҳарчи зудтар ба бунёди чунин муассисаҳо оғоз намоянд ва онҳоро то ҷашни сисолагии истиқлоли давлатӣ бо тамоми таҷҳизоти зарурии тиббӣ ба истифода супоранд.

Бовар дорам, ки мо бо амалӣ намудани тадбирҳои зикршуда пеши роҳи паҳншавии минбаъдаи ин бемории сироятиро мегирем ва барои ҳамватанонамон фазои мусоиди орому осударо муҳайё намуда, ба корҳои бунёдкорӣ машғул мешавем ва Тоҷикистони азизамонро боз ҳам ободу сарсабз мегардонем.

Ҳамчунин, мехоҳам сипоси худро ба мардуми шарифи Тоҷикистон баён намоям, зеро мебинам, ки сокинони мамлакат аз пойтахт сар карда, тавсияҳои табибону мутахассисонро риоя карда истодаанд.

Дар ҳоле, ки мо карантин эълон накардаем, шаҳрвандони мо бо риояи талаботи беҳдоштӣ ва тартибу низом ба пастшавии шиддати беморӣ кумак карда истодаанд. Таҳлилҳо ҳам нишон медиҳанд, ки вазъият рӯ ба беҳбудӣ оварда истодааст. Ҳар як сокини кишварро зарур аст, ки ба хотири ҳарчи зудтар бартараф гардидани ин беморӣ риояи қатъии қоидаҳои беҳдоштиро идома диҳад. Бори дигар таъкид мекунам, ки саломатии ҳар як шахс, пеш аз ҳама, дар дасти худи ӯст ва табобати беморӣ низ дар сурати ҳамкории мардум бо табибон натиҷаи нек медиҳад.

Мо бояд ҳаргиз рӯҳафтода нашавем ва кӯшиш кунему бовар дошта бошем, ки бо талошу муборизаи муттаҳиду сарҷамъона, албатта, аз ин вазъи душвор мебароем.

Ман дар суханрониҳои худ борҳо гуфтаам ва имрӯз бори дигар такрор мекунам, ки зиндагӣ аз рӯзи таваллуд то дами вопасини умри инсон мубориза аст. Дар ин мубориза шахсе дастболо мешавад, ки иродаи қавӣ ва умед ба фардо дошта, ақлу заковат, донишу таҷриба ва малакаву маҳорати худро истифода мебарад.

Мардуми тоҷик ҳатто дар замони истиқлол давраҳои аз ин беморӣ чандин баробар вазнинтарро паси сар карданд. Дилпурона иброз медорам, ки ин марҳалаи мушкилро низ бо сари баланд сипарӣ мекунанд.

Ҳамчунин, бо итминон изҳор менамоям, ки табибони мо аз уҳдаи ҳалли душвортарин масъалаҳо мебароянд ва дар пешгирӣ кардани паҳншавии минбаъдаи ин беморӣ ва табобати он низ бо камоли масъулият ва эҳсоси гарми инсондӯстӣ ғолиб мебароянд.

Дар охир ба ҳамаи шумо — табибон ва ҳамшираҳои шафқат барори кор орзу менамоям. Роҳбари давлат ҳамеша бо шумо ва дар фикри дастгирии шумост. Мо ҳама якҷо дар ин мубориза ҳатман дастболо мешавем ва солимии мардуми кишварамонро таъмин мекунем.

Саломату сарбаланд бошед!

20.05.2020, шаҳри Душанбе www.prezident.tj

Мусоидат ба амалишавии ҳуқуқҳои гурезаҳо

Мушкилоти гурезаҳо айни ҳол ба мушкилоти фарогири умумиҷаҳонӣ табдил ёфта, ба вазъи устуворию бехатарии кишварҳо таъсири манфии худро мерасонад.

Ҷумҳурии Тоҷикистон ба санадҳои байналмилалии батанзимдароварандаи вазъи ҳуқуқии гурезаҳо, аз ҷумла, Конвенсияи Созмони Милали Муттаҳид “Дар бораи мақоми гурезаҳо” ва Протоколи марбут ба он ҳамроҳ шудааст. Чунин ҳамроҳшавӣ қадами муҳим дар таъмини ҳуқуқи инсон ба ҳисоб меравад.

Дар ҷумҳурӣ асосҳои ҳуқуқии ҳифзи ҳуқуқҳои гурезаҳо муҳайё карда шуда, бо мақсади мусоидат ба амалишавии ҳуқуқҳои онҳо пайваста  тадбирҳои зарурӣ андешида мешавад.

Саъю кӯшиши Ҳукумати мамлакат аз ҷониби созмонҳои байналмилалӣ, бахусус Намояндагии Раёсати Комиссари Олии  СММ  оиди кор бо гурезаҳо дар Ҷумҳурии Тоҷикистон дастгирӣ меёбанд.

Қобили тазаккур аст, ки аксари гурезаҳо ба ҷомеаи Тоҷикистон мутобиқ гардида, аз ҳифзи давлат аз таъқиби кишвари худ истифода менамоянд.

Ҳифзи ҳуқуқи гурезаҳо яке аз самтҳои фаъолияти Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон ба ҳисоб меравад. Ваколатдор нисбати муроҷиатҳои гурезаҳо, ба хабару мақолаҳо дар воситаҳои ахбори омма дар ин самт диққати махсус медиҳад.

Нисбати ҳар як муроҷиат дар хусуси вайроншавии эҳтимолии ҳуқуқи гурезаҳо ба мақомоти дахлдор дархост фиристода шуда, зарурати риояи стандартҳои байналмилалии кор бо гурезаҳо ишора карда мешавад.

Барномаи амали Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон барои соли 2020 ба таҳлили ҳисоботҳо, матбуот, тавсияҳои Созмони Милали Муттаҳид оид ба ҳимояи ҳуқуқҳои гурезаҳо, шахсони бешаҳрванд ва шаҳрвандони хориҷӣ, санҷиши фаъолияти Қабулгоҳи  Раёсати Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шаҳри Душанбе ва Маркази зисти шахсони паноҳҷӯянда дар шаҳри Ҳисор, таҳияи маҷмӯи санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ дар самти ҳуқуқи гурезаҳо ва ташкили баромад дар ВАО ва чопи мақолаҳо дар Ахбор ва сомонаи Ваколатдор дар самти риояи ҳуқуқҳои гурезаҳо ва  имконияти муроҷиати онҳо ба Ваколатдор нигаронида шудааст.

Ҳангоми амалӣ намудани фаъолият гузаронидани вохӯриҳо бо гурезаҳо ва намояндагони мақомоти ҳокимияти давлатӣ, инчунин қабули гурезаҳо дар ҷойҳо ба нақша гирифта шудааст.

Дар чорабиниҳои мазкур диққати асосӣ ба паҳн намудани донишҳо дар хусуси стандартҳои байналмилалӣ дар соҳаи ҳифзи ҳуқуқи гурезаҳо ва риояи онҳо нигаронида мешаванд.

Ҳамшарикони асосии Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон дар самти пешбурд ва ҳифзи ҳуқуқи гурезаҳо Комиссия оид ба масъалаҳои шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистон, комиссияи муштараки доимоамалкунандаи назди маѕомоти коріои дохилҳ оид ба муайян намудани маѕоми гуреза, сохторҳои дахлдори Вазорати меҳнат, муҳоҷират ва шуѓли аҳолӣ, мақомоти маҳаллии ҳокимияти давлатӣ, созмонҳои байналмилалӣ ва ташкилотҳои  ҷамъиятӣ ба шумор мераванд.

Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон дар доираи ҳамкорӣ ва якдигарфаҳмӣ бо Намояндагии Раёсати Комиссари Олии  СММ  оиди кор бо гурезаҳо дар Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолияти худро густариш дода, мунтазам бо намояндагони он вохӯриҳо анҷом медиҳад. Дар рафти вохӯриҳо масъалаҳои гузаронидани чорабиниҳои якҷоя, мустаҳкам намудани ҳамкориҳо, пешомадҳои ҳамкориҳои минбаъда ва эътино ба вазъи гурезаҳо мавриди муҳокимаи фаврӣ қарор дода мешаванд.

Соли 2020 дар доираи ин ҳамкориҳо Нақшаи кории муштарак байни мақомоти Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон ва  Намояндагии Раёсати Комиссари Олии  СММ  оиди кор бо гурезаҳо дар Тоҷикистон барои соли 2020 тасдиқ карда шуд.

Тибқи даъвати Намояндагии Раёсати Комиссари Олии  СММ  оиди кор бо гурезаҳо дар Тоҷикистон роҷеъ ба барномаи махсусгардонидашуда оид ба муайянсозии вазъи паноҳандагон соли 2020 иштироки намояндаи Дастгоҳи Ваколатдор дар омӯзиши фосилавӣ (дистансионӣ) ва семинар дар яке аз кишварҳои Осиёи Марказӣ пешбинӣ шудааст. Мақсади барномаи мазкур ин баланд бардоштани сатҳи тахассуси мутахассисон дар самти муайян намудани вазъи паноҳандагон, расонидани ёрии ҳуқуқӣ ва дастгирии гурезаҳо ва паноҳандагон, мусоидат дар таҳияи фаҳмиши муайян намудани вазъи гурезаҳо ва паноҳандагон дар байни мутахассисон, баррасии масъалаҳои бехатарии давлатҳо бо дарназардошти принсипи ҳифзи гурезаҳо ва паноҳандагон, такмили сифати расмиёти муайян намудани вазъи гурезаҳо ва паноҳандагон мебошад.

Ҳамзамон ҳамкориҳои Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон бо созмонҳои ѓайридавлатӣ хусусияти мунтазамро касб намудааст. Дар доираи нақшаи чорабиниҳо бо мақсади муҳокимаи масъалаҳои такмили қонунгузорӣ оид ба масъалаҳои гурезаҳо дар якҷоягӣ бо Ташкилоти ҷамъиятии “Инсон ва адолат” барои аъзои комиссияи муштараки доимоамалкунандаи назди маѕомоти коріои дохилҳ оид ба муайян намудани маѕоми гуреза гузаронидани мизи мудаввар пешбинӣ шудааст. Дар барномаи чорабинии мазкур талаботҳои асосӣ  дар самти ҳифзи ҳуқуқи гурезаҳо, баҳогузории қонунгузории миллӣ аз нигоҳи стандартҳои байналмилалӣ, таҷрибаи кори мақомоти давлатии ҷумҳурӣ дар самти кор бо гурезаҳо, мушкилоти ҳифзи ҳуқуқи гурезаҳо, стандартҳои байналмилалии самти мазкур ва дигар масъалаҳо мавриди баррасӣ ва муҳокима қарор дода мешаванд.

Бо истифода аз воситаҳои муқаррарнамудаи қонун Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон минбаъд кӯшиш менамояд, ки барои ҳамкории мақомоти ҳокимияти давлатӣ, сохторҳои ҷомеаи шаҳрвандӣ дар ин самт, баланд бардоштани маърифатнокии шаҳрвандон, аз ҷумла, гурезаҳо, оид ба ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд мусоидат намояд.

Ашуров Муқим Усмонович –
Сардори шуъбаи ҳифзи давлатии
ҳуқуқҳои шаҳрвандӣ ва сиёсии
Дастгоҳи Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон
дар Ҷумҳурии Тоҷикистон

Кашфи Саразм – падидаи таърихист

Яке аз ёдгориҳои қади772мтарини давраи энеолит ва аввали асри биринҷии Осиёи Миёна шаҳраки Саразм ба шумор меравад. Дар натичаи тадқиқотҳо дар болооби Зарафшон чор ёдгорӣ ва якчанд нуқтае бо бозёфтҳои ба ҳама зинаҳои давраи биринҷӣ хос буда ошкор шуд. Ин манбаъҳо маҳаллаи Саразм, қабри Зардча Халифа, қабристони Дашти Қозӣ, қабристони Чорбоғ ва ғайра мебошад. Масоҳати густариши ёдгориҳо ва бозёфтҳои номбурда то 140 км қад ва 15-20 км барро фаро гирифтааст. Ақидаест, ки «Соли 1976 сокини деҳаи Авазалии шаҳри Панҷакент, иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ — Ашӯралӣ Тайлонов духтарчаи 8-солаашро ба маркази шаҳр оварда, бо хоҳиши вай барои тамошо ба осорхона меравад. Дар осорхонаи ба номи Рӯдакӣ падар ҳамроҳи духтараш нигораҳорахои таърихиро тамошо мекунад. Ашӯралӣ Тайлонов пас аз дидани нусхаи гаҷии табарчаи биринҷии аз деҳаи Ёрӣ ёфтшуда, изҳор медорад, ки ҳангоми хонасозӣ ӯ низ чунин асбобро ёфтааст ва агар лозим бошад онро ба осорхона туҳфа намояд. Сипас, бостоншинос Абдуллоҷон Исҳоқов барои овардани табарча ба хонаи он мард меравад ва ҳамин тариқ моҳи сентябри соли 1976 қадимтарин шаҳраки Суғдиён — Саразмро кашф мекунад».

Саразм аз калимаи тоҷикии «Сари замин» ба вуҷуд омадааст. Саразм дар соҳили чапи яке аз дарёҳои бузурги Осиёи Миёна — Зарафшон, дар баландии 910 м аз сатҳи баҳр 15 км аз ш. Панҷакент ва 45 км дуртар аз ш.Самарқанд ҷойгир аст. Ба ақидаи барҷастатарин донандаи забони суғдӣ В. А. Литвинский Саразм маънои «Сари замин»-ро дорад. Пайдоиши Саразми бостон ба солҳои 3400 — 2000 п.м. мансуб аст.

Дар илми бостоншиносӣ, умуман барои кулли инсоният кашфи бошишгоҳи Саразм бозёфти беназир ва нодир ба шумор меравад. Бояд таъкид кард, ки бо заҳматҳои нахусткашшофи Саразм Абдулло Исҳоқӣ нимаи дуюми солҳои 70-ум оғози кашфи Саразм шурӯъ гардид. Чунончӣ дар боло зикр гардид ақидахо доир ба бозёфт ва кашфи Саразм мухталиф буда, дар ҳар марҳила ин ақидаҳо пайдарҳам ёдоварӣ мегарданд. Масалан, бо амри тасодуф пиронсоле як сокини маҳаллӣ бо насаби Тайлонов табарзин меёбад ва пас аз шаш соли андеша оқибат онро ба Исҳоқӣ медиҳад ва сири Саразм рушан мешавад. Акнун бахти археолог хандида тадқиқот ва ковишҳо шурӯъ мегарданд. Шаҳркадаи Саразм масоҳати умумии 100 гектарро дарбар мегирад. Шаҳри Саразм дорои қаср ва маъбад, маҳаллаҳо ва кӯчаҳо буда, шуғли муҳимтарини Саразмиҳо кишоварзӣ ва чорвопарварии хонагӣ ба шумор рафта, онро рӯз то рӯз густариш медоданд. Дар он давра аҳолии Саразм соҳаи истеҳсол ва коркарди фулузотро низ хеле инкишоф дода буданд. Маъданро аз конҳои гирду атроф мегирифтанд. Ковишҳои археологӣ аз Саразми бостон кӯраҳои фулузгудозӣ, хумдонҳои сафолпазӣ ва 150 намуд ашёҳои биринҷӣ ба монанди корд, ханҷар, табарзин, нӯги найза, мӯҳри сурбӣ, ашёҳои тиллоӣ ва нуқрагиро дарёфт намуд. Мардуми ин сарзамин ҳунари заргарӣ, чармгарӣ, ресандагӣ, бофандагӣ ва соҳаҳои дигарро низ тараққӣ додаанд. Мардуми Саразм бо сокинони ҷанубу шарқии Туркманистон, шимоли Эрон ва Балуҷистону Сиистон робитаи фарҳангӣ доштанд.

Аз соли 1984 то имрӯз бо навбат барои бозёфт ва кашфи қисматҳои боқимондаи Саразм Экспедитсияҳои гуногунсоҳа тадқиқот бурда истодаанд. Дар ҳудуди ёдгорӣ 12 ҳандақи санҷишӣ ковиш гардида, 13 ҳафриёт гузаронида шудааст, ки 55%-и замини ишғолкардаи ин маркази нахустшаҳриро ташкил медиҳад. Дар кашф ва бозёфтҳои нодири таърихии Саразм саҳми бостоншиносон ва олимони соҳаи археологӣ бузург буда, ҳанӯз ҳам ковишҳо дар ин самт идома доранд. Масалан, соли 1985 олимони Осорхонаи қиёфашиносӣ ва мардумшиносии Донишгоҳи Гарварди Амрико Ф. Колва, К.К. Ламберг-Карловский низ дар Саразм корҳои тадқиқотӣ гузаронидаанд.

Дар Саразм олимони машҳур — профессорони Донишгоҳи Гарвард, бостоншиносон Ланберг Карловский ва Филим Кол, санъатшиноси маркази миллии тадқиқоти илмии Франсия, омӯзгори Университети Сорбонна Вероник Шилс, доктори илмҳои таърих аз Ленинград (ҳоло Санкт-Петербург) Ю. А. Заднепровский, Ю. Ф. Буряков — доктори илмҳои таърих, муовини директори Институти археологии Академияи улуми Ҷумҳурии Ӯзбекистон, Пол Бернар — доктори илм¬ҳои таърих, мудири гурӯҳи археологияи Маркази миллии тадқиқоти илмии Франсия, А. Асқаров – аъзо-корреспонденти Академияи улуми Ҷумҳурии Ӯзбекистон, Б. А. Литвинский — академики Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, профессор, ходими хизматнишондодаи илм ва техникаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, Р. М. Мунчаев – муовини директори Институти археологияи Академияи улуми ИҶШС, Б. И. Маршак — мудири сектори Эрмитажи давлатии Санкт — Петербург, доктори илмҳои таърих, Р. М. Масов — доктори илмҳои таърих, академик, Ҷон Клод — бостоншиноси машҳури Франсия пажӯҳиш гузаронидаанд. Пажӯҳишҳои муштараки намояндагони бостоншиносии Россия, Фаронса, Амрико, Италия ва бостоншиносони Тоҷикистон дар тадқиқи мероси қадимтарини ҳалқи тоҷик ҳиссаи бузург мегузоранд.

Аз бозёфтҳои Саразм дида мешавад, ки лоҷуварди Бадахшон, ақиқи Қайроққум, фирӯзаи Хоразму Фарғона, зарфҳои наққошишудаи фарҳанги Балуҷистону Сиистону Балх тавассути иртиботи тиҷоратӣ ба Саразм ворид гаштаанд. Маҳз саразмиён дар шимолу шарқи Осиёи Марказӣ паҳнкунандагони лоҷуварду маҳсулоти маъданӣ ба ҳисоб мераванд.
Барои халқи тоҷик бошад фахри беинтиҳо ва далели мӯътамад аст, ки решаҳои тоҷик то ба куҷо меравад. Пас метавон мутмаин шуд, ки маҳз мо тоҷикон ба ҷаҳон тамаддун додаем ва оғози тамаддун аз мулки тоҷик сарчашма мегирад.

Саразм чор давраи чандҳазорсоларо аз сар гузаронидааст. Аз руйи деворҳои пайдошуда шаҳр аз чор қабат иборат аст, ки фосила байни ҳар давра беш аз ҳазорсолист.Дар масоҳати беш аз 100 гектар Саразмро бунёд кардаанд ва аҳолии он аз 3000 нафар иборат буда, дар марҳилаи интиҳоӣ, оқибат қариб, ки ба 10000 мерасад. Замони заволи Саразм аниқ аст, аммо сабабаш не. Танҳо ҳарф задан мумкин аст, ки ё аз хушк шудани сойи болои шаҳристон мардум ин ҷоро тарк кардаанд ва ё ҳодисаи табиие ба мисли Шарораи ҳозира онро ба харобазор табдил додааст. Ҳоло баъзе бозёфтҳо дар осорхонаи Саразм маҳфузанд, вале аз сабаби набудани лабаратория ба вайроншавӣ даромадаанд. Бостоншиносон чунин мешуморанд, ки сабаби хуруҷи мардум аз Саразм хушксолӣ буд. Дар охири ҳазораи 3-юми пеш аз милод офатҳои экологӣ ба баъзе қисматҳои Осиёи Марказӣ таъсир мерасониданд. Зиндагӣ дар Саразм тақрибан се ҳазор сол пеш хотима ёфта буд. Таърихшиносон тадқиқ ва тасдиқ мекунанд, ки ин вобаста ба тағйирёбии шароити табиӣ рӯй дода буд. Одамон дар мубориза бо оқибатҳои хушксолӣ малакаи кофӣ надоштанд ва ба кӯҳдоманаҳои назди дарёи Зарафшон кӯчиданд.

Ҳамин тавр, шаҳри Панҷакенти қадим эҳё шуд ва баъдтар шаҳрҳои дигари Суғдиёни қадим пайдо шуданд. Дар ин замина Саразм ба таназзул афтод.

Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 21 сентябри соли 2001 (таҳти № 391) Саразм ҳамчун Маркази ташаккули фарҳанги кишоварзӣ ва эҷодиёти тоҷик мамнӯъгоҳи таърихӣ ва бостоншиносии Саразм эълон карда шуд. Бо кӯшиши бостоншиносон — А. Исҳоқов, А. Раззоқов, Р. Масов, Р. Безенвал, А.- П. Франкфорт ва диг., дар давоми солҳои 2000-ум барои пешниҳоди номинатсияи пешбарӣ кардани ёдгории Саразм ба рӯйхати объектҳои аҳамияти фарҳанги ҷаҳонӣ дошта, дар созмони ЮНЕСКО саҳм гузоштанд . Дар натиҷа, 31 июли соли 2010 Саразм ҳамчун «маркази ташаккули фарҳанги қадимаи кишоварзии мардуми тоҷик» ба Феҳристи мероси фарҳангии умумибашарии ЮНЕСКО дохил шудааст.

Муҳаммадлоиқи Идибек,
нозири шубачаи хоҷагидории
МДТ Коллеҷи милитсияи
ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон,
лейтенанти калони милитсия.

www.vkd.tj

ТАЪЗИЯ

Роҳбарият ва ҳайати кормандони мақомоти Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Умед Бобозода — Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон, бинобар вафоти падараш изҳори ҳамдардӣ намуда, ба ӯ ва аҳли оилааш аз даргоҳи Илоҳӣ сабри ҷамил хоҳонанд.